Militar, Pulisya, at mga Institusyon ng Seguridad ng Pilipinas

Petsa: 2026-08-30 · Na-update 2026-08-30 · Seksyon: Pulitika, Pamamahala at Hudikatura · Japanese version

Nahahati ang aparato ng seguridad ng Pilipinas sa sistema ng Department of National Defense (DND) — ang Armed Forces of the Philippines (AFP); sistema ng Department of the Interior and Local Government (DILG) — ang Philippine National Police (PNP); sistema ng Department of Transportation (DOTr) — ang Philippine Coast Guard (PCG); sistema ng Department of Justice (DOJ) — ang National Bureau of Investigation (NBI); at ang opisinang direktang nag-uulat sa Pangulo — ang National Intelligence Coordinating Agency (NICA). Matagal nang umiiral ang istrukturang "sinasaklaw din ng militar ang panloob na seguridad," pero ang pinakamalaking pagbabago mula noong dekada 2020 ay ang paglipat ng diin mula sa counter-insurgency tungo sa panlabas na depensa (South China Sea).

1. Ang malaking larawan: aling organisasyon ang may-akda ng ano

注 Karaniwang pagkakamali #1: mula nang humiwalay sa Navy noong Marso 30, 1998, ang PCG ay "hindi militar na organisasyon" sa ilalim ng Department of Transportation — katulad ng posisyon ng Coast Guard ng Japan, ibig sabihin hindi ito bahagi ng militar. Gayunpaman, opisyal na tinuturing ito ng Pilipinas na "ikatlong armadong uniformed service," kasama ang AFP at PNP.

注 Karaniwang pagkakamali #2: noong Enero 29, 1991, itinatag ng Republic Act No. 6975 ang PNP sa pamamagitan ng pagsasama-sama ng Philippine Constabulary (dating quasi-militar) at ng Integrated National Police (INP). Bunga ito ng reporma upang gawing sibilyan ang pulisyang-militar noong panahon ng martial law, ibig sabihin "35 taon pa lang mula nang humiwalay ang pulisya sa militar" — isang batang institusyon.

2. Ang istruktura at lakas ng Sandatahang Lakas (AFP)

2-1. Kasaysayan at command chain

• Itinatag: Disyembre 21, 1935 (sa ilalim ng National Defense Act)
• Commander-in-Chief: ang Pangulo (Ferdinand "Bongbong" Marcos Jr.)
• Kalihim ng National Defense: Gilberto "Gibo" C. Teodoro Jr. (tumungo sa tungkulin Hunyo 5, 2023; nanunungkulan pa rin noong Agosto 2026) (Itinama noong 2026-08-25 sa cross-check: "Gibo" ang palayaw, hindi "Gilbert." Ang ibang artikulo — "Militar at Depensa," "Detalyadong Talakay sa Diplomatikong Ugnayan," at "Directory ng mga Pangunahing Personalidad — Politika" — ay pare-parehong gumagamit ng "Gibo.")
• Chief of Staff (CSAFP): Heneral Antonio G. Nafarrete (mula sa Army). Ika-58 na humawak ng puwesto, tumungo sa tungkulin Hulyo 21, 2026. Ang naunang humawak ay si Heneral Romeo Brawner Jr. (Hulyo 21, 2023 – Hulyo 21, 2026).
• Ipinakilala ng Republic Act No. 11939, na naisabatas noong Mayo 17, 2023, ang nakapirming 3-taong termino para sa Chief of Staff at iba pang pangunahing posisyon. 注Bago nito, naging karaniwan na ang pagpapalit ng puwesto sa loob lamang ng ilang buwan (3 chief of staff ang napalitan noong 2022–2023), kaya hindi na aplikable ang lumang pananaw na "ang tuktok ng militar ng Pilipinas ay revolving door" mula 2023. Gayunpaman, maaari pa ring alisin ng Pangulo ang Chief of Staff kahit anong oras habang may termino.

2-2. Ang tatlong sangay

2-3. Unified/Area Command

May pitong geographic unified command na sumasaklaw sa buong bansa.

Ang WESCOM (punong-tanggapan sa Puerto Princesa, Palawan) ang pinakapinapansin kamakailan bilang frontline command na nakaharap sa China.

2-4. Konskripsyon at ang debate sa pag-obliga ng ROTC

Walang konskripsyon sa Pilipinas. Ganap na boluntaryo ang serbisyo militar.

• Sa ilalim ng 2002 Republic Act No. 9163 (National Service Training Program Act, o NSTP Act), naging elektibo mula sa obligado ang Reserve Officers' Training Corps (ROTC) sa unibersidad. Ang batayan ay ang kaso noong 2001 nina Mark Chua, isang estudyanteng natagpuang patay sa Pasig River pagkatapos niyang isiwalat ang korapsyon sa loob ng isang yunit ng ROTC.
• Epekto: bumagsak ang bilang ng nag-e-enrol sa ROTC, mula sa lumampas sa 800,000 noong taong-akademiko 1999–2000, tungo sa mga 150,000 na lamang noong 2011.
• Mula 2022, parehong ginawang priyoridad na panukalang-batas nina Presidente Marcos at ng dating Bise-Presidente Sara Duterte ang "obligadong ROTC para sa grade 11–12," na ipinaglaban nina Senador Francis Tolentino, Robin Padilla, at iba pa.
• 注 Noong Agosto 2026, hindi pa rin naisasabatas ang panukalang-batas, at nananatiling elektibo ang ROTC. Mali ang sabing "iniobliga na ng Pilipinas ang ROTC." Nakasentro ang oposisyon sa alalahanin sa "pagpapalakas ng bulag na pagsunod" at "paglaganap ng korapsyon at paglabag sa karapatang-pantao sa loob ng yunit."

3. Mga plano sa modernisasyon (Horizon 1–3, Re-Horizon 3)

3-1. Legal na balangkas at mga yugto

Ang backbone ng Re-Horizon 3 ay ang Comprehensive Archipelagic Defense Concept (CADC). Bilang bansang kapuluan, binibigyang-diin nito ang pagtatanggol sa buong EEZ sa pamamagitan ng integrasyon ng tatlong sangay at interoperability — pinangunahan ni dating Chief of Staff Brawner at ipinagpatuloy ni kasalukuyang Chief of Staff Nafarrete.

注 Karaniwang pagkakamali #3: ang "$35 bilyong plano sa pagbili" ay isang aprubadong planong-badyet ng gabinete, hindi kumpirmadong halagang na-budget na. Isinasaalang-alang na mga $7 bilyon lang ang taunang badyet sa depensa, kaya kakailanganin ng mahabang pautang sa dayuhan at installment kung talagang isasagawa ito. Huwag pagsamahin ang tinatayang halaga sa kumpirmadong halaga.

3-2. Mga pangunahing pagkuha ng kagamitan (mga resulta 2024–2026)

注注 Karaniwang pagkakamali #4 (pinaka-madalas na maling-akala kaugnay ng Japan): ang radar ng Mitsubishi Electric ay hindi "libreng ibinigay ng Japan" — ito ay komersyal na export contract na inorder ng Philippine Air Force. Kasunod ng rebisyon noong 2014 ng Three Principles on Transfer of Defense Equipment and Technology ng Japan, itinuturing itong unang kaso ng pag-export ng Japan ng kumpletong produktong pandepensa. Minsan sinasabi sa mga ulat na Japanese na "ibinigay ng Japan ang radar," pero ito ay bayad na export contract, hindi ODA o OSA (Official Security Assistance). ※ Totoong may pagbibigay ng kagamitan ang Japan sa Pilipinas sa ilalim ng balangkas ng OSA (Official Security Assistance) nito (itinama mula sa "hindi nakumpirma" sa 2026-08-25 na cross-check). Base sa mga tala ng exchange-of-notes, inaayos ng §5-3 ng artikulong "Militar at Depensa" ang mga ito bilang: FY2023 — ¥600 milyon (coastal surveillance radar system, Nobyembre 3, 2023) / FY2024 — ¥1.6 bilyon (kagamitang pang-surveillance, Disyembre 5, 2024) / FY2025 — ¥900 milyon (multipurpose na hangar at slipway para sa maliliit na bangka, Enero 15, 2026). 注Tatlong magkakaibang bagay ang radar ng Mitsubishi Electric (bayad na komersyal na export contract), OSA (libreng grant), at yen loan ng JICA (bayad na financing), at ang paglilito sa kanila ang pinaka-madalas na pagkakamali sa Japanese-language na pag-uulat. Tandaan na ang mga halaga sa artikulong ito ay pangalawahang impormasyon na hindi na-verify ng pananaliksik na ito sa isang primary source (press release ng MOFA).

3-3. Badyet sa depensa

注 Karaniwang pagkakamali #5: magkaiba ang saklaw ng badyet ng AFP at ng DND (kasama sa figure ng DND ang Office of Civil Defense (OCD), Philippine Veterans Affairs Office (PVAO), Government Arsenal (GA), National Defense College of the Philippines (NDCP), atbp.). Palaging tukuyin ang saklaw kapag inihahambing ang mga bilang.

注 Tungkol sa mga claim na "hilera #◯ sa mundo": kapag inilalarawan ang militar ng Pilipinas bilang "#◯ sa mundo," halos palagi itong tumutukoy sa PowerIndex ng Global Firepower (GFP). Sa edisyon 2026, ang Pilipinas ay nasa ika-41 sa 145 bansa (PwrIndx 0.6993). Isa itong sariling index ng isang pribadong website — hindi ito estadistika ng gobyerno at hindi ranggo mula sa anumang internasyonal na organisasyon. Hindi man lang binibilang ng GFP ang FA-50 bilang "fighter jet," kaya nakalista ang "bilang ng fighter jet" ng Pilipinas na 0, ika-145 sa 145 bansa. Ang paggamit ng claim na "#◯ sa mundo" nang hindi tinitignan kung paano tinutukoy ang batayang indikador ay tiyak na magiging mali.

4. Ang Pambansang Pulisya (PNP)

4-1. Istruktura

• Punong-tanggapan: Camp Crame sa Quezon City
• 17 Police Regional Office, kasama ang 5 district office sa Metro Manila
• Mga pangunahing National Support Unit:

• Nawalan ng 44 katao ang SAF sa engkwentro sa Mamasapano noong Enero 25, 2015, isang insidenteng lubos na nagpaatras sa proseso ng kapayapaan at nananatiling matingkad na alaala sa politika hanggang ngayon. Ang kasalukuyang commander ay si Brig. Gen. Paul Kenneth T. Lucas (tumungo sa tungkulin Marso 9, 2026).

4-2. Ang doble-panig na istruktura ng command at control

Ang DILG ang nangangasiwa sa organisasyon, pagsasanay, at kagamitan ng PNP, habang ang National Police Commission (NAPOLCOM) ang gumagawa ng administratibong pangangasiwa — pero maliban sa panahon ng eleksyon, ang operational control sa pulisya ng bayan/lungsod ay nasa alkalde. 注Ang istrukturang ito na "kaya ng lokal na opisyal na direktahan ang lokal na pulisya" ang ugat na institusyonal ng problema sa politisasyon at private armed group na tatalakayin sa ibaba. Sa panahon ng eleksyon, lumilipat ang operational control sa Commission on Elections (COMELEC).

4-3. Sukat at badyet

注 Ang ratio ng pulis kada populasyon ay mga 1 kada 500 (mga 218,000 pulis para sa populasyong lampas sa 100 milyon), malapit sa antas na itinuturing ng UN bilang benchmark, pero kailangang tignan nang hiwalay ang malaking agwat ng distribusyon sa pagitan ng lunsod at probinsya.

4-4. Pagpapalit sa tuktok (indikador ng politisasyon)

Ang 85-araw na pagpapatanggal kay Torre III ang pinakamalaking balita sa pulisya noong 2025. Isang graduate ng Philippine National Police Academy (PNPA) — ang unang chief ng PNP mula sa track na ito imbes na ang karaniwang background na Philippine Military Academy (PMA) — na napansin dahil sa kanyang patakarang "5-minutong pambansang emergency response" at hindi pangkaraniwang courtesy visit sa Commission on Human Rights (CHR), kung saan sinabi niyang "sa proteksyon ng karapatang-pantao, ang CHR ang boss namin." Gayunpaman, nang tumangging sundin ang utos ng NAPOLCOM noong Agosto 14, 2025, na bawiin ang paglipat ng 13 senior officer, itinuring itong hamon sa chain of command, at tinanggal siya noong Agosto 26 — ang pinakamaikling termino sa kasaysayan ng puwesto. Kasunod nito, naging ulo siya ng Metropolitan Manila Development Authority (MMDA) noong Disyembre 2025. 注 Mula Agosto 2025 hanggang Enero 2026, bakante ang puwesto ng chief (si Nartatez ang OIC). Kung makakaligtaan ang bahaging ito, magiging mali ang timeline.

5. Mga problema ng pulisya

5-1. Extrajudicial na pagpatay (EJK) at ang digmaan laban sa droga

注注 Karaniwang pagkakamali #6: hindi magkatugma ang binibilang sa mga figure na ito. Ang estadistika ng gobyerno ay saklaw ang "namatay sa operasyon ng pulisya"; ang tantiya ng grupong human rights ay saklaw ang "lahat ng pagpatay na may kaugnayan sa digmaan laban sa droga"; ang Dahas ay saklaw ang "mga kasong kumpirmado sa balita, isa-isa"; at ang ICC ay saklaw ang "mga kasong may sapat nang ebidensya para prosekusyunin." Parehong maaaring tama ang "30,000 katao ang napatay sa Pilipinas" at ang "6,000 ang sinabi ng gobyerno," at parehong bahagya lamang. Dapat palaging isalarawan nang magkatabi. May hindi bababa sa 5 magkakaibang paraan ng pagbilang. Tignan ang §5-2 ng artikulong "Droga at Patakaran sa Droga" para sa detalyadong talahanayan ng paghahambing (idinagdag na reperensya noong 2026-08-25 sa cross-check; nakumpirma na tugma ang bilang sa artikulong iyon at sa artikulong ito).

5-2. Proseso ng ICC (International Criminal Court) pinakamalaking pangyayari noong 2025–2026

Ang paninindigan ng administrasyong Marcos ay ang delikadong "walang jurisdiction ang ICC, pero hindi namin haharangan ang imbestigasyon." Kinilala ni dating Justice Secretary Jesus Crispin Remulla na "nabigo ang sistema ng hustisya sa mga biktima ng EJK noong panahon ni Duterte." 注Lumipat siya sa Ombudsman noong Oktubre 2025, at noong Agosto 2026 ang Acting Secretary of Justice ay si Fredderick Vida (mula Oktubre 10, 2025) (na-update ang titulo sa kasalukuyang panahon noong 2026-08-25 sa cross-check; mga source: mga artikulong "Sistema ng Hustisya at Legal na Balangkas," "Korapsyon at Gobernansya," at "Directory ng mga Pangunahing Personalidad — Politika"). Ang patakaran sa droga ng administrasyong Marcos ay nakabalangkas sa "8 E's," nakasentro sa prevention at rehabilitation (sa sariling salita ni Marcos, "hindi kasama ang Extermination").

5-3. Korapsyon at koneksyon sa organisadong krimen: ang kaso ng nawawalang sabungero

Sa isang insidenteng hindi bababa sa 34 sabungero ang nawawala sa buong Luzon sa pagitan ng Abril 2021 at Enero 2022, paulit-ulit na lumitaw ang pagkasangkot ng pulisya noong 2025–2026.

Pinamunuan ng Committee on Public Order and Dangerous Drugs (chairman: Senador dela Rosa) ang pagdinig ng Senado. 注Ang katotohanang ang chairman mismo ay napangalanan bilang co-perpetrator sa ICC ay sagisag ng kung gaano kagulo ang politika ng seguridad sa Pilipinas.

5-4. Politisasyon ng pulisya

• Operational control ng lokal na opisyal (nabanggit na sa itaas)
• Madalas na pagpapalit ng chief ng Pangulo (5 chief sa loob ng 4 na taon mula 2022)
• Sunod-sunod na pag-aresto ng mga senador noong 2026 (si Senador Jinggoy Estrada noong Hunyo 1, dahil sa alegasyong korapsyon sa proyektong flood-control; sina Senador Rodante Marcoleta at iba pa noong Hulyo 6, dahil sa plunder) ay nagpapakita na hindi maihihiwalay ang pagpapatupad ng batas sa alitang politikal
• Noong Enero 5, 2026, naaresto sa kasong sedition si retired Air Force Major General Romeo Poquiz dahil sa pagpuna sa administrasyong Marcos

6. Ang mabilis na paglaki ng Coast Guard (PCG) at ODA ng Japan

6-1. Ang tunay na larawan ng paglaki

Ang PCG ang pinaka-mabilis na lumaking ahensya panseguridad mula 2016, na naglilingkod bilang "hindi militar na mukha" na humaharap sa China Coast Guard (CCG) sa South China Sea. Sa pamamagitan ng paglalagay ng mga patrol ship sa halip na barkong pandigma sa unahan, may kahalagahang estratehiko ito na pagpapanatili ng claim sa soberanya habang iniiwasan ang pag-eskala sa militar ng mga insidente.

6-2. Suporta ng Japan

注注 Karaniwang pagkakamali #7: nakasentro ang suporta ng Japan sa mga patrol ship sa yen loan ng JICA (bayad na pinansyal na kooperasyon), hindi libreng grant. Mali ang "libreng ibinigay ng Japan ang mga patrol ship." Ang yen loan ay mababang-interes, mahabang-terminong pautang na babayaran ng Pilipinas.

6-3. Suporta ng Estados Unidos

Noong Hulyo 2026, inanunsyo ng US ang hanggang $9 milyon para sa pagpapalawak ng pier ng PCG sa Palawan.

7. NBI, PDEA, at NICA

Limitado ang mandato ng NBI sa "malaki at espesyal na kaso" — extrajudicial na pagpatay, pagpatay sa mga hukom, cybercrime, human trafficking, banta sa mga senior official, transnational na krimen, at paglabag sa intellectual property/securities law. Ang pang-araw-araw na krimen ay nasa jurisdiction ng PNP; ang NBI ay hindi komprehensibong federal investigative agency tulad ng FBI.

Nagtatabing ang jurisdiction ng PDEA at PNP-DEG. Itinatag ng Executive Order No. 206 noong Mayo 15, 2003, ang "Special Task Force Against Illegal Drugs" sa loob ng PNP, at nagkakaugnay ang dalawang ahensya sa pamamagitan ng Inter-Agency Committee on Anti-Illegal Drugs (ICON). 注Mahalagang tandaan na ang pangunahing tagapagsagawa ng digmaan laban sa droga noong panahon ni Duterte ay ang PNP, hindi ang PDEA.

8. Operasyong counter-insurgency: Communist Party / New People's Army (CPP-NPA)

8-1. Kasalukuyang kalagayan

• Sa kanyang State of the Nation Address (SONA) noong 2025, idineklara ni Presidente Marcos na "wala nang guerrilla group sa bansa."
• 注注 Kinuwestyon ito ng fact-checking organization na Vera Files, na itinuturo na noong Enero–Nobyembre 2024 lamang, 146 katao na kinilalang miyembro ng NPA ang napatay — ebidensyang tuloy-tuloy ang mga operasyon. Ang "zero front" na deklarasyon ay batay sa sariling operational na depinisyon ng gobyerno ng "front" (organisadong posisyon ng tiyak na sukat); hindi nangangahulugang nawala na ang armadong sagupaan.

8-2. Mga pangunahing operasyon sa paglilinis at pagsuko, 2025–2026

注注 Magkaiba ang bilang para sa insidente sa Toboso depende sa source: sabi ng isang bersyon "19 na kinilalang miyembro ng NPA ang napatay," habang sabi ng isa pa "10 miyembro ng NPA at 9 sibilyan ang napatay," na nagbunga ng alegasyong masaker (massacre) at panawagang muling buksan ang usapang pangkapayapaan. Isang klasikong halimbawa ito ng iisang insidente na may dalawang bersyong kumakalat — "lahat kalaban" laban sa "kalahati sibilyan." Kung alin ang gagamitin ay lubos na nagpapabago ng kahulugan, kaya palaging tukuyin ang source kapag binabanggit ito.

8-3. NTF-ELCAC at "red-tagging"

• Itinatag: Executive Order No. 70, Disyembre 4, 2018 (sa ilalim ni Duterte). Direktang nag-uulat sa Office of the President, may 12 operational cluster at mga sub-organisasyon hanggang sa antas ng barangay, bilang isang "whole-of-nation approach."
• Badyet: ₱7.8 bilyon noong 2025 (tatlong beses ng nakaraang taon) → ₱8.1 bilyon para sa Barangay Development Program (BDP) noong 2026.
• 注 Audit: noong Agosto 2024, zero sa 885 proyekto ng BDP ang natapos, at itinuro ng Commission on Audit (COA) ang hindi wastong paggasta. Saklaw nito ang 822 malayong barangay na apektado ng alitan.
• Red-tagging: hayagang pagtatatak sa isang tao bilang komunista o terorista anuman ang tunay niyang paninindigang politikal.

Konsistenteng tinatanggihan ni Presidente Marcos ang panawagan ng UN, mga grupong human rights, at sibil na lipunan na buwagin ang NTF-ELCAC (nananatili itong umiiral noong Agosto 2026).

8-4. Mga armadong grupong Islamiko sa Mindanao

• Abu Sayyaf: noong Marso 22, 2024, idineklara ng gobyerno itong "ganap nang nabuwag." Nagdeklara ng "Abu Sayyaf-free" ang Sulu noong 2023, at sinundan ito ng Basilan noong Disyembre 26, 2024 (may ganitong deklarasyon din noong Hunyo 9, 2025, kaya 注tandaan na naulit nang higit sa isang beses ang mga deklarasyong ito).
• 注 Gayunpaman, noong Enero 30, 2026, inako ng IS East Asia Province (ISEAP) ang responsibilidad sa isang ambush na pumatay sa 4 na sundalo (unang beses itong umako ng responsibilidad mula Oktubre 2024). Ang "deklarasyon ng pagkabuwag" ay hindi nangangahulugang "nawala na ang banta."
• Decommissioning ng MILF (Moro Islamic Liberation Front): 注ang pinakabagong nakumpirmang inilathalang bilang ay ang lumang 8,879 sa 12,000 na na-decommission noong Q4 2019. Hindi nakumpirma sa pananaliksik na ito ang mga na-update na bilang para sa 2024–2026. Kung makakakita ng mga figure tulad ng "40,000 na-decommission," palaging tignan ang taon at source.

9. Mga pribadong armadong grupo (PAG) at karahasan sa eleksyon

9-1. Institusyonal na background

Ipinagbabawal ng Artikulo 18, Seksyon 24 ng Konstitusyon 1987 ang mga pribadong hukbo at ibang armadong grupong hindi kinikilala ng lehitimong awtoridad. Gayunpaman, nananatili ang mga pribadong hukbo ng makapangyarihang dinastiyang politikal sa lalawigan, at paulit-ulit na ginagawang de facto na pribadong hukbo ang CAFGU at ang Civilian Volunteer Organization (CVO).

Ang masaker sa Maguindanao (Nobyembre 23, 2009) ang pinaka-matinding halimbawa nito: inambush ang isang convoy na papunta sa pag-file ng kandidatura, at 58 katao ang napatay (32–34 sa kanila ay mamamahayag). Ilan sa mga umatake ay miyembro ng CAFGU at CVO, at mahigit 1,000 baril na militar-grade — "sapat para armasan ang isang batalyon" — ang nakumpiska mula sa pribadong arsenal ng angkang Ampatuan. Noong Disyembre 19, 2019, hinatulan ng habambuhay na pagkakabilanggo nang walang parole sina Andal Ampatuan Jr. at isa pa sa 57 bilang ng pagpatay; 28 kasabwat ang nakatanggap ng 40-taong sentensya, 15 ay 6-hanggang-10-taon, at 55 ang na-acquit.

CAFGU (Citizen Armed Force Geographical Unit): irregular na auxiliary force sa ilalim ng AFP, itinatag ng Executive Order No. 264 (Presidente Corazon Aquino) noong Hulyo 25, 1987. Mga 69,938 kasapi (2022). Tumatanggap ang mga kasapi ng buwanang allowance na mga ₱4,500 at maliliit na armas, at nasa ilalim ng operational control ng mga infantry battalion ng AFP bilang "mother unit." 注Noong 1993, binuwag ang 60 unit (10,000 katao) dahil sa paglabag sa karapatang-pantao, at noong 2000 naitala ng Commission on Human Rights ang 853 kaso ng paglabag na sangkot ang 1,070 katao.

9-2. Datos sa seguridad para sa midterm elections 2025

Inilagay sa direktang kontrol ng COMELEC ang Datu Odin Sinsuat at Buluan sa Maguindanao del Norte dahil sa patuloy na karahasan.

9-3. Halalan ng Bangsamoro Parliament 2026

Ang unang regular na halalan sa Bangsamoro Parliament, matapos ang apat na pagpapaliban, ay nakatakda sa Setyembre 14, 2026 (nilagdaan ni Presidente Marcos ang Republic Act No. 12317 noong Marso 25, 2026).

Hakbang sa seguridad: gun ban mula Hulyo 16 hanggang Setyembre 29, 2026. Hanggang katapusan ng Agosto, mahigit 15 katao ang naaresto, 20 baril ang nakumpiska, at mahigit 24,000 checkpoint ang itinayo sa buong rehiyon. 注 Noong Agosto 2026, pinaputukan ng hindi-kilalang tao ang convoy ng interim Chief Minister Abdulraof Macacua sa Maguindanao del Norte (walang nasugatan). Buhay pa rin ang panganib ng karahasan sa eleksyon.

10. Alyansang US-Pilipinas at multilateralisasyon

10-1. Hierarkiya ng mga treaty at kasunduan

10-2. Siyam na napagkasunduang lugar ng EDCA

Sa apat na dagdag na lugar, tatlo ang nasa hilagang Luzon (malapit sa Taiwan) at Palawan (nakaharap sa South China Sea) — ang pangunahing puntong geopolitikal. 注Nagpahayag ng alalahanin ang mga gobernador ng Isabela at Cagayan tungkol sa "pasanin sa imprastraktura" at "panganib na maging target ng China," kaya hindi ito nagkakaisang patakaran sa loob ng bansa.

Naglaan ang US ng $66.5 milyon para sa pagtatayo ng pasilidad sa tatlong lugar noong 2023. Noong 2024, inanunsyo nito ang dagdag na $500 milyon na suportang militar sa pamamagitan ng Foreign Military Financing (FMF).

10-3. Ehersisyong Balikatan

Noong Mayo 5, 2026, pinaputukan ng sistemang Typhon (Mid-Range Capability/MRC) ng US military ang isang Tomahawk cruise missile mula sa Tacloban Airport, na tumama sa isang target 630 km ang layo sa Fort Magsaysay. Dinala ang Typhon sa bansa para sa ehersisyo noong 2024 at hindi na naialis mula noon, na ikinagalit nang husto ng China — at naging simula ang 2026 ng live launch. Noong Pebrero 2026, naiulat din na napagkasunduan ng US at Pilipinas na palawakin ang deployment ng missile system sa South China Sea.

10-4. Multilateralisasyon ng alyansa (2025–2026)

注 Karaniwang pagkakamali #8: hindi tulad ng Status of Forces Agreement ng Japan-US na nagpapahintulot ng permanenteng presensya, ang RAA ng Japan ay isang kasunduang nagtatakda ng proseso para sa pansamantalang mutual na pagbisita ng tropa para sa magkasanib na pagsasanay at disaster relief. Hindi ibig sabihin nito na "maaaring magkaroon ang Japan ng base sa Pilipinas."

10-5. Dayuhang intelligence at mga kaso ng espiya

Noong Enero 20, 2025, naaresto ang Tsinong si Deng Yuanqing dahil sa hinalang pag-recon sa mga mahalagang pasilidad. Noong Pebrero 25, dalawa pang Tsino at tatlong Pilipino ang naaresto dahil sa hinalang pag-recon sa mga lugar sa paligid ng Malacañang Palace. 注Naging paulit-ulit na paksa mula 2025 ang pagsupil sa pinaghihinalaang espiyang Tsino, na lumalawak ang aktibidad ng NICA, NBI, at PNP-IG sa larangang ito.

11. Buod: 10 pangunahing punto noong Agosto 2026

1. Inililipat ng AFP ang sentro ng grabidad mula counter-insurgency tungo sa panlabas na depensa (South China Sea), gamit ang CADC at Re-Horizon 3 (hanggang $35 bilyon sa loob ng 10 taon) bilang blueprint. Gayunpaman, hindi pa kumpleto ang pagpopondo.
2. Ang badyet ng AFP para sa 2026 ay ₱395.872 bilyon, o 1.35% ng GDP — mababa kumpara sa mga karatig-bansa.
3. Walang konskripsyon. Nananatili ring elektibo ang ROTC noong Agosto 2026 (hindi pa naisasabatas ang panukalang-batas na mag-oobliga nito).
4. Idineklara ng gobyerno noong Agosto 2025 na "zero na ang active na guerrilla front ng NPA, mga 785 na lang ang natitira," pero tumuloy pa rin ang mga engkwentro noong 2026 (insidente sa Toboso). Dapat ihiwalay ang deklarasyon sa realidad.
5. Mga 218,139 ang lakas ng PNP. Tumuloy ang di-pangkaraniwang pangyayari sa tauhan, kasama ang 85-araw na pagpapatanggal kay Chief Torre noong Hunyo–Agosto 2025 at ang opisyal na pagtungo sa tungkulin ni Chief Nartatez noong Enero 2026.
6. Bilang ng namatay sa digmaan laban sa droga: sabay na umiiral ang opisyal na figure ng gobyerong 6,252 (#RealNumbersPH; may binabanggit ding 6,229 noong Marso 30, 2022) at ang tantiyang 12,000–30,000 (mga grupong human rights) — magkaiba ang pagbilang nila. (Itinama noong 2026-08-25 sa cross-check; nagkasalungat ang naunang "opisyal na figure na 6,229" sa pangunahing halagang 6,252 sa talahanayan sa §5-1 ng artikulong ito. Source: §5-2 ng artikulong "Droga at Patakaran sa Droga," "6,252 (may binabanggit ding 6,229 noong Marso 30, 2022)"; parehong halaga ang taglay ng §5-1 ng artikulong ito. Kung iisang opisyal na figure lang ang gagamitin, gamitin ang 6,252, at itala ang 6,229 bilang naiiba sa reference date.)
7. Naaresto ng ICC si dating Presidente Duterte noong Marso 11, 2025, at noong Abril 23, 2026, ikinumpirma ang lahat ng kaso at inirefer ito sa trial. Napangalanan din bilang co-perpetrator sina Senador dela Rosa at 7 pa.
8. Lumaki ang PCG sa badyet na ₱42.51 bilyon at mga 36,000 tauhan noong 2026. Nakasentro sa yen loan (bayad) ang suporta ng Japan, papalapit ang 97m-class na barko sa 7-barkong fleet.
9. Ang 9 lugar ng EDCA, kasama ang live launch ng Typhon Tomahawk noong Mayo 2026 (630 km), ay nagpapakita ng malalim na pagbabago sa alyansang US-Pilipinas, na naging multilateral sa pagdagdag ng Japan, Canada, France, Australia, at New Zealand.
10. 注 Hindi pa nalulutas ang mga pribadong armadong grupo at karahasan sa eleksyon. Ang halalan ng Bangsamoro Parliament noong Setyembre 14, 2026 (naantala nang apat na beses) ang susunod na focal point.

12. Checklist sa paggamit ng mga bilang

Buong Japanese version: Bisitahin ang / para sa kumpletong Japanese-language na sanggunian.