Mga Pangulo ng Pilipinas sa Kasaysayan at ang Kani-kanilang Administrasyon — Gabay na Sanggunian
0. Patakaran sa Pagkuha ng Sanggunian ng Artikulong Ito, at Aling mga Primary Source ang Naabot o Hindi Naabot
Ang artikulong ito ay ginawa sa pamamagitan ng pagbibigay-priyoridad sa mga primary source na aktwal na naabot — mga teksto ng batas, desisyon ng korte, orihinal na talahanayan ng survey. Narito ang status ng pag-access:
| Sanggunian | Uri | Naabot | Tala |
|---|---|---|---|
| 1987 Constitution / 1973 Constitution / 1943 Constitution / 1935 Constitution / Malolos Constitution | Primary (orihinal na legal na teksto) | Oo | Na-verify ang teksto sa LawPhil (Arellano Law Foundation) |
| Mga Presidential Proclamation (Proc. No. 1081 / 2045 / 1986 Blg. 1 at 3) | Primary | Oo | Na-verify ang pamagat at petsa sa proclamation index ng LawPhil |
| Teksto at pamagat ng Republic Act (RA) | Primary | Oo | Na-verify ang pamagat at petsa ng approval sa taunang index ng LawPhil |
| Mga desisyon ng Korte Suprema Estrada v. Desierto (2001) / Francisco v. House (2003) | Primary | Oo | LawPhil |
| Pulse Asia July 2026 survey (orihinal na PDF tables) | Primary (orihinal na statistical tables) | Oo | Na-verify ang mga figure sa pamamagitan ng pag-extract sa buong PDF nang lokal |
| Social Weather Stations (SWS) June 2026 survey | Primary | Oo | Opisyal na release ng SWS |
| Official Gazette (officialgazette.gov.ph) / PCO / PNA / NHCP / opisyal na site ng Senado | Primary (opisyal na biographical data ng gobyerno) | Hindi | Naka-block ngayong araw dahil sa bot-detection screen o 403 error |
| Opisyal na site ng ICC (icc-cpi.int) | Primary | Hindi | 403 error; pinalitan ng (secondary) na balita |
注 Dahil dito, hindi naabot ng artikulong ito ang opisyal na biographical database ng gobyerno (Official Gazette / NHCP) ngayong araw para sa petsa ng kapanganakan, edad noong inagurasyon, home province, o partido ng bawat pangulo. Ang mga field na ito ay may tala na "注 hindi naabot ang primary source (kailangan pang i-verify)". Ang mga petsa, bilang ng boto, probisyon ng konstitusyon, at figure ng survey na kinuha mula sa mga sanggunian na may markang "Oo" sa itaas ay na-verify na laban sa orihinal na teksto.
注 Hindi ginamit na sanggunian ang Wikipedia kahit saan sa artikulong ito.
1. Paano Bilangin ang "Ika-N na Republika" — Ang Pinakakaraniwang Pagkakamali na Dapat Iwasan
注 Ang pagbibilang ng "Republika" sa Pilipinas ang pinakamadalas na pinagkakamalan sa mga paliwanag sa Japanese. Sinusundan ng bilang ang pagbabago ng konstitusyon, hindi ang pagbabago ng administrasyon.
| Tawag | Batayang konstitusyon/dokumento | Panahon | Pinuno ng estado |
|---|---|---|---|
| Unang Republika (Malolos Republic) | Malolos Constitution (ipinromulga noong 21 Enero 1899, LawPhil) | 1899–1901 | Aguinaldo |
| (Panahon ng kolonyal na Amerikano) | Jones Law / Tydings–McDuffie Act | 1901–1935 | Governor-General ng Amerikano |
| Commonwealth (transitional government bago ang kalayaan) | 1935 Constitution (ratipikado noong 14 Mayo 1935, LawPhil) | 1935–1946 | Quezon, Osmeña |
| Ikalawang Republika (sa ilalim ng okupasyong Hapon) | 1943 Constitution (LawPhil) | 1943–1945 | Laurel |
| Ikatlong Republika | 1935 Constitution (pagkatapos ng kalayaan) | 1946–1972 | Roxas hanggang Marcos |
| Ikaapat na Republika | 1973 Constitution (nakasaad ang ratipikasyon noong 17 Enero 1973, LawPhil) kasama ang mga amendment noong 1981 | 1981–1986 | Marcos |
| Ikalimang Republika | 1987 Constitution | 1987– | Aquino hanggang Marcos Jr. |
Ganito nagbago ang istruktura ng pamahalaan sa ilalim ng konstitusyon (lahat na-verify laban sa teksto sa LawPhil):
- Malolos Constitution, Artikulo 58: "Ang Pangulo ay ihahalal ng absolute majority ng magkasamang asemblea ng Assembly at mga espesyal na delegado. Ang termino ay apat na taon, maaaring muling mahalal." — Ito ay isang sistema ng eleksyon sa pamamagitan ng asemblea, hindi direktang popular vote.
- 1935 Constitution (ang na-amend na teksto ayon sa naka-archive sa LawPhil): Seksyon 2, "Ang Pangulo ay mananatili sa panunungkulan sa loob ng apat na taon... at, kasama ang Vice-President na inihalal para sa parehong termino, ihahalal sa pamamagitan ng direktang boto ng mga mamamayan"; Seksyon 5, "Walang sinuman ang maaaring manungkulan bilang Pangulo nang higit sa walong magkakasunod na taon." 注 Ang orihinal na teksto noong 1935 ay nagtakda ng anim na taong termino nang walang re-election; ang amendment noong 1940 ang nagpalit nito sa apat na taong termino na may isang beses na re-election (may walong-taong limitasyon na magkakasunod). May mga sanggunian sa Japanese na binabanggit lang ang mga numero sa orihinal na teksto, kaya mag-ingat dito.
- 1943 Constitution (Ikalawang Republika): Artikulo II, Seksyon 2, ang Pangulo ay inihahalal ng majority ng buong miyembro ng National Assembly; Seksyon 4, "Ang Pangulo ay mananatili sa panunungkulan sa loob ng anim na taon at hindi maaaring muling mahalal." Hindi ito direktang popular vote.
- 1973 Constitution (orihinal na teksto): Ang executive power ay ginagamit ng Punong Ministro (Artikulo IX, Seksyon 1), at ang Pangulo ay inihahalal ng National Assembly mula sa sarili nitong mga miyembro (Artikulo VII, Seksyon 2; anim na taong termino). 注 Sa madaling salita, ang orihinal na 1973 Constitution ay nagtatag ng parliamentary system. Ibinalik ng mga amendment noong 1981 ang direktang inihahalal na pagka-pangulo, at ito ang tinatawag na "Ikaapat na Republika."
- 1987 Constitution, Artikulo VII, Seksyon 4: Ang Pangulo at Pangalawang Pangulo ay inihahalal sa pamamagitan ng direktang boto ng mga mamamayan para sa anim na taong termino, at ang Pangulo ay hindi maaaring muling mahalal sa anumang paraan ("The President shall not be eligible for any re-election."). Nagsisimula ang termino sa tanghali ng ika-30 ng Hunyo ng taon kasunod ng eleksyon at natatapos sa tanghali rin ng parehong petsa pagkalipas ng anim na taon.
2. Listahan ng mga Pangulo sa Kasaysayan
注 Hindi naabot ngayong araw sa Official Gazette o NHCP ang "partido/edad noong inagurasyon/home province," kaya minarkahan ang mga ito ng 注 hindi naabot ang primary source (kailangan pang i-verify). Kung saan may masangguni para sa termino ng panunungkulan o dahilan ng pag-alis sa puwesto mula sa konstitusyon, proclamation, o desisyon ng korte, isinama ang sanggunian.
2-1. Ang Unang Republika, ang Commonwealth, at ang Ikalawang Republika
| # | Pangalan (orihinal) | Karaniwang tawag | Termino sa panunungkulan | Partido | Edad noong inagurasyon | Home province | Dahilan ng pag-alis sa puwesto |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Emilio Aguinaldo y Famy | Emilio Aguinaldo | 23 Enero 1899 – 1 Abril 1901 | 注 Walang partido (Katipunan/Magdalo faction) | 注 29 | 注 Kawit, Cavite | Nahuli sa Digmaang Pilipino-Amerikano at sumumpa ng katapatan sa Estados Unidos; natapos ang Unang Republika |
| 2 | Manuel L. Quezon y Molina | Manuel Quezon | 15 Nobyembre 1935 – 1 Agosto 1944 | 注 Nacionalista Party | 注 57 | 注 Baler, Tayabas (ngayon ay Aurora Province) | Namatay habang nasa puwesto, sa pagkatapon sa Estados Unidos (tuberculosis) |
| 3 | Sergio Osmeña Sr. | Sergio Osmeña | 1 Agosto 1944 – 28 Mayo 1946 | 注 Nacionalista Party | 注 65 | 注 Cebu | Natapos ang termino matapos matalo kay Roxas sa eleksyon noong 1946 |
| 4 | Jose P. Laurel | Jose Laurel | 14 Oktubre 1943 – 17 Agosto 1945 | 注 KALIBAPI | 注 52 | 注 Tanauan, Batangas | Sinarili niyang binuwag ang kanyang pamahalaan nang sumuko ang Japan |
注 Matagal nang pinagtatalunan kung ibibilang si Laurel (Ikalawang Republika) sa mga bilang na pangulo. Karaniwan nang isinasama siya ng kasalukuyang mga opisyal na publikasyon ng gobyerno, pero hindi naabot ngayong araw ang primary source (Official Gazette) na magpapatunay nito. Tandaan din na mula 1943–45, nagkasabay ang pamahalaan ni Laurel at ang administrasyon nina Quezon/Osmeña — ibig sabihin, may sabay-sabay na government-in-exile at pamahalaan sa ilalim ng okupasyon.
注Kahit ang pagbibilang ng ordinal ("ika-N na pangulo") ay hindi pare-pareho (dinagdag ang tala na ito sa 2026-08-26 verification pass). Nakalista sa talahanayang ito si Osmeña bilang ika-3 at si Laurel bilang ika-4, ayon sa pagkakasunod ng inagurasyon, ngunit dahil ang inagurasyon ni Laurel (14 Oktubre 1943) ay nauna talaga kaysa kay Osmeña (1 Agosto 1944), malawakan ding ginagamit ang pagbilang na si Laurel ang ika-3 at si Osmeña ang ika-4. 注 Hindi natukoy kung alin ang opisyal na bilang ng gobyerno dahil hindi naabot ang Official Gazette at NHCP (hindi naabot ang primary source). Gayunpaman, mula kay Roxas pababa, magkapareho ang bilang sa alinmang paraan (Roxas bilang ika-5 hanggang Marcos Jr. bilang ika-17), kaya walang epekto sa natitirang bahagi ng artikulong ito.
2-2. Ang Ikatlo at Ikaapat na Republika
| # | Pangalan (orihinal) | Karaniwang tawag | Termino sa panunungkulan | Partido | Edad noong inagurasyon | Home province | Dahilan ng pag-alis sa puwesto |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 5 | Manuel Roxas | Manuel Roxas | 28 Mayo 1946 – 15 Abril 1948 | 注 Liberal Party | 注 54 | 注 Capiz | Namatay habang nasa puwesto dahil sa atake sa puso |
| 6 | Elpidio Quirino | Elpidio Quirino | 17 Abril 1948 – 30 Disyembre 1953 | 注 Liberal Party | 注 57 | 注 Vigan, Ilocos Sur | Natapos ang termino matapos matalo sa eleksyon noong 1953 |
| 7 | Ramon Magsaysay | Ramon Magsaysay | 30 Disyembre 1953 – 17 Marso 1957 | 注 Nacionalista Party | 注 46 | 注 Iba, Zambales | Namatay habang nasa puwesto dahil sa aksidente sa eroplano |
| 8 | Carlos P. Garcia | Carlos Garcia | 18 Marso 1957 – 30 Disyembre 1961 | 注 Nacionalista Party | 注 60 | 注 Talibon, Bohol | Natapos ang termino matapos matalo sa eleksyon noong 1961 |
| 9 | Diosdado Macapagal | Diosdado Macapagal | 30 Disyembre 1961 – 30 Disyembre 1965 | 注 Liberal Party | 注 51 | 注 Lubao, Pampanga | Natapos ang termino matapos matalo sa eleksyon noong 1965 |
| 10 | Ferdinand E. Marcos | Ferdinand Marcos | 30 Disyembre 1965 – 25 Pebrero 1986 | 注 Nacionalista Party → KBL | 注 48 | 注 Sarrat, Ilocos Norte | Naalis sa puwesto at tumakas mula sa bansa sa EDSA Revolution |
Mga legal na milestone ng administrasyong Marcos (lahat na-verify ang pamagat at petsa sa LawPhil):
| Petsa | Dokumento | Pamagat (orihinal) |
|---|---|---|
| 21 Setyembre 1972 | Proclamation No. 1081 | "Proclaiming a State of Martial Law in the Philippines" |
| 17 Enero 1973 | Ratipikasyon ng 1973 Constitution | Nagtatag ng parliamentary system (Punong Ministro) |
| 17 Enero 1981 | Proclamation No. 2045 | "Proclaiming the Termination of the State of Martial Law throughout the Philippines" |
| 25 Pebrero 1986 | Proclamation No. 1 | "On the Basis of the People's Mandate Clearly Manifested Last February 7, I and Salvador H. Laurel Are Taking Power in the Name and By the Will of the Filipino People as President and Vice President, Respectively." (inilabas ni Corazon Aquino) |
| 25 Marso 1986 | Proclamation No. 3 | Pinagtibay ang pansamantalang ("Freedom") na konstitusyon at itinakda ang transisyon patungo sa bagong konstitusyon |
注 Opisyal na natapos ang batas militar sa pamamagitan ng proclamation noong 17 Enero 1981, ngunit ang istruktura ng pamamahala na kaakibat nito (tulad ng legislative power sa pamamagitan ng presidential decrees) ay nagpatuloy hanggang 1986. Hindi tumpak, kung ang antas ng proclamation ang pag-uusapan, ang karaniwang paglalarawan na "batas militar 1972–1986."
2-3. Ang Ikalimang Republika (Sa Ilalim ng 1987 Constitution)
| # | Pangalan (orihinal) | Karaniwang tawag | Termino sa panunungkulan | Partido | Edad noong inagurasyon | Home province | Dahilan ng pag-alis sa puwesto |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 11 | Corazon C. Aquino | Corazon Aquino | 25 Pebrero 1986 – 30 Hunyo 1992 | 注 UNIDO, kalaunan kaakibat ng PDP-Laban | 注 53 | 注 Paniqui, Tarlac | Natapos ang termino (hindi na muling tumakbo) |
| 12 | Fidel V. Ramos | Fidel Ramos | 30 Hunyo 1992 – 30 Hunyo 1998 | 注 Lakas-NUCD | 注 64 | 注 Lingayen, Pangasinan | Natapos ang termino |
| 13 | Joseph Ejercito Estrada | Joseph Estrada | 30 Hunyo 1998 – 20 Enero 2001 | 注 LAMMP/PMP | 注 61 | 注 Tondo, Maynila | EDSA II. Ipinasya ng Korte Suprema na "nag-resign" siya (Estrada v. Desierto, 2 Marso 2001) |
| 14 | Gloria Macapagal Arroyo | Gloria Macapagal Arroyo | 20 Enero 2001 – 30 Hunyo 2010 | 注 Lakas-CMD/KAMPI | 注 53 | 注 Ipinanganak sa San Juan; base pampulitika sa Pampanga | Natapos ang termino |
| 15 | Benigno S. Aquino III | Benigno Aquino III | 30 Hunyo 2010 – 30 Hunyo 2016 | 注 Liberal Party | 注 50 | 注 Tarlac (ipinanganak sa Maynila) | Natapos ang termino |
| 16 | Rodrigo Roa Duterte | Rodrigo Duterte | 30 Hunyo 2016 – 30 Hunyo 2022 | 注 PDP-Laban | 注 71 | 注 Ipinanganak sa Maasin, Southern Leyte; lumaki sa Davao | Natapos ang termino |
| 17 | Ferdinand R. Marcos Jr. | Ferdinand Marcos Jr. | 30 Hunyo 2022 – (kasalukuyang nanunungkulan; hanggang tanghali ng 30 Hunyo 2028 ang termino) | 注 PFP (Partido Federal ng Pilipinas) | 注 64 | 注 Ilocos Norte (base pampulitika) | — |
Ang di-karaniwang haba ng panunungkulan ni Arroyo na siyam na taon at limang buwan ay dumating sa dalawang yugto: pagtatapos sa natitirang termino ni Estrada (2001–2004), at pagkatapos ay panalo sa sarili niyang eleksyon noong 2004 (2004–2010). Nakabatay ito sa Artikulo VII, Seksyon 8 ng 1987 Constitution: "Sakaling mamatay, permanenteng ma-disable, maalis, o mag-resign ang Pangulo, ang Pangalawang Pangulo ang magiging Pangulo at maglilingkod sa natitirang termino" (LawPhil).
3. Mga Pangunahing Polisiya at Pagtatasa ng Bawat Administrasyon
3-1. Mga Tema ng Polisiya sa Isang Tingin
| Administrasyon | Polisiyang pang-ekonomiya | Polisiyang pandiplomasya | Pangunahing batas/dokumento (ibinigay ang bilang ng RA at petsa ng approval kung na-verify laban sa orihinal na teksto) | Mga malaking iskandalo |
|---|---|---|---|---|
| Quezon (1935–44) | National defense law, programang Social Justice | Nakatuon sa US (paghahanda sa kalayaan) | — | — |
| Laurel (1943–45) | Kontroladong ekonomiya sa panahon ng digmaan, kakulangan sa pagkain | Sa ilalim ng okupasyong Hapon | 1943 Constitution | 注 Kolaborasyon sa Japan (ipinatawad kalaunan) |
| Roxas (1946–48) | Rekonstruksyon pagkatapos ng digmaan, kalakalan sa US (Parity provision) | Matatag na pro-US | — | Iskandalong "surplus goods" |
| Quirino (1948–53) | Kontrol sa ekonomiya, restriksyon sa import | Pro-US, laban sa Huk | — | Ang balitang "golden chamber pot" (pinagtatalunan ang katotohanan) |
| Magsaysay (1953–57) | Land reform, programa ng pagsuko ng mga Huk | Anti-komunista, SEATO | RA 1400 (1955, land reform) 注 hindi na-verify ang teksto | — |
| Garcia (1957–61) | Polisiyang "Filipino First" | Muling pagsusuri sa relasyon sa US, mas malaking pokus sa Asya | — | Kritisismo dahil sa cronyism |
| Macapagal (1961–65) | Decontrol ng currency, land reform | Inilipat ang Araw ng Kalayaan mula 4 Hulyo patungong 12 Hunyo; ang konsepto ng Maphilindo | RA 3844 (1963, Agricultural Land Reform Code) 注 hindi na-verify ang teksto | — |
| Marcos (1965–86) | Pamumuhunan sa imprastruktura, crony capitalism, lumalaking dayuhang utang | US bases, itinatag ang diplomatikong relasyon sa China (1975) | Proc. 1081 (1972), 1973 Constitution, maraming Presidential Decree (PD) | Paglabag sa karapatang pantao, ill-gotten wealth, pagpaslang kay Aquino (1983) |
| Corazon Aquino (1986–92) | Demokratisasyon, land reform, pagtupad sa dayuhang utang | Debate sa pagpapanibago ng US bases (tinanggihan ng Senado noong 1991) | RA 6657, ang "Comprehensive Agrarian Reform Law (CARL)," aprubado noong 10 Hunyo 1988 (na-verify sa LawPhil) | Paulit-ulit na pagtatangkang kudeta |
| Ramos (1992–98) | Paglutas sa krisis sa kuryente, deregulasyon at pribatisasyon ("Philippines 2000") | Mas malaking pokus sa ASEAN, pagsasaayos ng relasyon sa US | Isang pakete ng batas na nagpapaliberal sa dayuhang pamumuhunan at banking | Iskandalong PEA-Amari property |
| Estrada (1998–2001) | Pagsugpo sa kahirapan ("Erap para sa mahirap") | Inaprubahan ang Visiting Forces Agreement (VFA) sa US | Batas sa banking, E-Commerce Act (2000) | Iskandalo sa jueteng (iligal na sugal) na pambayad → impeachment |
| Arroyo (2001–10) | Konsolidasyon ng piskal (pagtaas ng VAT), liberalisasyon ng sektor ng kuryente | Kooperasyon sa "war on terror" ng US → pagkiling sa China sa huling mga taon | RA 9136, ang "Electric Power Industry Reform Act (EPIRA)," aprubado noong 8 Hunyo 2001, ipinatupad noong 26 Hunyo (注Pagwawasto, 2026-08-26 verification pass: sinabi ng naunang bersyon ng artikulong ito na "aprubado noong 4 Hunyo 2001 (na-verify sa LawPhil)," na mali pala. Ang URL ng paglalathala sa Official Gazette ay officialgazette.gov.ph/2001/06/08/republic-act-no-9136/, at itinatakda mismo ng ERC ang sarili nitong pagkakatatag sa 8 Hunyo 2001. Mahaba ang pahina ng RA 9136 sa LawPhil, at posibleng huminto sa pag-scroll bago marating ang linyang "Approved:" sa dulo — kaya i-verify ang petsa ng approval laban sa URL ng Official Gazette o sa E-Library.) Tandaan din na tatlong beses nang na-amend ang EPIRA: RA 10150 (21 Hunyo 2011) = §73 (lifeline rate); RA 11552 (27 Mayo 2021) = §73 (pagpapahaba ng lifeline rate sa 50 taon); RA 12179 (18 Abril 2025, naging batas nang walang pirma) = §50 (pagpapahaba ng corporate life ng PSALM ng sampung taon, mula 26 Hunyo 2026 hanggang 26 Hunyo 2036). Gayundin, ang RA 9346, ang "Anti-Death Penalty Act," aprubado noong 24 Hunyo 2006 (na nagpawalang-bisa sa RA 7659 at RA 8177 "hanggang sa saklaw ng pagpataw ng parusang kamatayan"), ay isa pang pangunahing batas ng administrasyong Arroyo (itinama sa 2026-08-26 verification pass: inilagay ng naunang bersyon ang RA 9346 sa dulo ng listahan ng mga amendment sa EPIRA, ngunit ang RA 9346 ay hindi kaugnay na batas ng pagpawalang-bisa sa parusang kamatayan, at ang tanging mga amendment sa EPIRA ay ang tatlong nakalista sa itaas. Sanggunian: ang orihinal na teksto ng RA 9346 / RA 10150 / RA 11552 / RA 12179 gaya ng naka-archive sa LawPhil, at ang mga entry ng RA 9136 at RA 9346 sa "Key Legislation Index" ng site na ito.) | "Hello Garci" (2005, mga akusasyon ng election-rigging), NBN-ZTE, iskandalo sa fertilizer fund |
| Benigno Aquino III (2010–16) | "Daang Matuwid," disiplinang piskal, PPP | Nagsampa ng kaso ng arbitrasyon sa South China Sea (isinampa 2013, desisyon 2016) | RA 10351, muling pagsasaayos ng buwis sa alak at sigarilyo ("Sin Tax"), aprubado noong 19 Disyembre 2012 / RA 10354, ang "Responsible Parenthood and Reproductive Health Act" (RH Law), aprubado noong 21 Disyembre 2012 (parehong na-verify sa LawPhil) | Kontrobersyang DAP/PDAF ("pork barrel"), insidente sa Mamasapano (2015) |
| Duterte (2016–22) | "Build, Build, Build," reporma sa buwis | Pagpapalapit sa China at pagdistansya sa US; umalis sa ICC (epektibo 2019) | RA 10963, ang "TRAIN Law" (pag-amend sa National Internal Revenue Code), aprubado noong 19 Disyembre 2017 / RA 11479, ang "Anti-Terrorism Act," aprubado noong 3 Hulyo 2020 / RA 11494 (Bayanihan 2, 11 Setyembre 2020) (lahat na-verify sa LawPhil) | Extrajudicial killings mula sa "war on drugs," iskandalong Pharmally |
| Marcos Jr. (2022–) | Seguridad sa pagkain, imprastruktura, paghikayat ng pamumuhunan | Muling pagpapalapit sa US (pagpapalawak ng EDCA), mas mapagtapat na tindig laban sa China | RA 11954, ang "Maharlika Investment Fund Act," aprubado noong 18 Hulyo 2023 / RA 11966, ang "Public-Private Partnership (PPP) Code," aprubado noong 5 Disyembre 2023 / RA 12009, ang "New Government Procurement Act," aprubado noong 20 Hulyo 2024 (ipinatupad noong 13 Agosto 2024) (itinama noong 2026-08-26: mali ang naunang petsang "26 Hulyo." Ipinaliwanag din ng naunang bersyon ng artikulong ito na "26 Hulyo ay ang petsa ng RA 12010 (AFASA)," na mali rin: ang orihinal na teksto ng RA 12010 gaya ng naka-archive sa LawPhil ay nagtatapos sa "JUL 20 2024," kaya ang AFASA ay aprubado rin noong 20 Hulyo 2024. Ang pagpapakita ng taunang index ng LawPhil sa RA 12010 bilang "July 26, 2024" ay peculiaridad lang ng index mismo, hindi ang petsa ng approval sa orihinal na teksto. 注 Ang "Key Legislation Index" ng site na ito ay inilista rin ang RA 12010 bilang "2024-07-20 (ipinapakita ng index ng LawPhil na 26 Hulyo)," at ang §8.1 ng artikulong "Mga Kulungan, Rehabilitasyon, at Krimen" ay gumagamit din ng 2024-07-20. Sanggunian: orihinal na teksto ng RA 12010 sa ra_12010_2024.html at RA 12009 sa ra_12009_2024.html sa LawPhil, at ang opisyal na pahina ng GPPB-TSO.) / RA 12010, ang "Anti-Financial Account Scamming Act (AFASA)," aprubado noong 20 Hulyo 2024 / RA 12066, "CREATE MORE" (pag-amend sa National Internal Revenue Code), aprubado noong 8 Nobyembre 2024 (lahat na-verify sa LawPhil) | Iskandalo sa korapsyon sa flood control, hidwaan ng pamilyang Marcos–Duterte |
注 Sa mga batas sa talahanayan sa itaas, hindi na-verify ngayong araw ang buong teksto ng RA 1400 at RA 3844 sa LawPhil (sinusunod ng mga bilang ng batas ang karaniwang sinasabi ngunit dapat pang i-verify muli). Ang pamagat at petsa ng approval ng ibang RA ay na-verify na laban sa taunang index ng LawPhil.
3-2. Approval Rating sa Pagtatapos ng Termino / Sa Kasalukuyan
| Pangulo | Indikator | Bilang | Sanggunian/taon |
|---|---|---|---|
| Marcos Jr. (kasalukuyan) | Pulse Asia performance approval | 29% (disapproval 50%, hindi tiyak 21%) | Pulse Asia July 2026 survey (fieldwork 28 Hunyo–3 at 6 Hulyo 2026, n=2,400, margin of error ±2%) |
| Marcos Jr. (kasalukuyan) | Pulse Asia trust | 28% (distrust 51%) | Katulad sa itaas |
| Ganoon din | Pagbabago mula Marso hanggang Hulyo | Approval −7 puntos, trust −7 puntos, disapproval +5, distrust +7 | Katulad sa itaas (kumpara sa Marso 2026) |
| Bise Presidente Sara Duterte | Pulse Asia performance approval | 56% (disapproval 29%) | Katulad sa itaas |
| Bise Presidente Sara Duterte | Pulse Asia trust | 58% (distrust 27%) | Katulad sa itaas |
| Administrasyong Marcos (kabuuan) | SWS net satisfaction | Hunyo 2026: +1 (satisfied 42%, dissatisfied 40%) = "neutral" / Marso 2026: −13 = "poor" | SWS, inilathala noong 12 Agosto 2026 (fieldwork 20–29 Hunyo 2026, n=1,200, margin of error ±3%) |
注 Magkaiba ang "approval/trust sa Pangulo bilang indibidwal" ni Pulse Asia at ang "kasiyahan sa (National) Administration" ng SWS — magkaibang serye ang mga ito. Madalas pinaghahalo ang dalawa sa pagbabalita, kaya tiyaking magkatugma ang serye kapag naghahambing. Iniulat din ng SWS na umabot sa pinakamababang record na −15 ang personal na net satisfaction ni Marcos noong Marso 2026 (Inquirer, 26 Mayo 2026) — ngunit magkaibang serye rin ito kumpara sa mga figure ng buong administrasyon sa itaas.
注 Napakalaki ng pagkakaiba sa bawat rehiyon. Sa survey ng Pulse Asia noong Hulyo 2026, ang approval ni Marcos sa Mindanao ay 6% lamang (79% disapproval), samantalang ang approval ni Sara Duterte sa Mindanao ay 89%, na may 95% trust. Kung ang pambansang average lamang ang titingnan, mali ang mababasang dinamikang pampulitika.
注 Hindi naabot ngayong araw ang mga orihinal na talahanayan ng SWS/Pulse Asia sa nauugnay na quarter para sa "approval rating ng mga naunang pangulo pagkaalis sa puwesto." May mga bilang na kumakalat (halimbawa, na si Duterte ang umalis nang may pinakamataas na net satisfaction sa record, at si Arroyo naman ang pinakamababa), ngunit hindi inilalagay ng artikulong ito ang mga bilang para dito dahil hindi naabot ang mga primary source (hindi naabot ang primary source).
4. Mga Pamilya ng Pangulo at Ugnayang Pangkamag-anak
4-1. Ang Apat na Pangunahing Angkan
| Angkan | Pangunahing pigura | Koneksyon |
|---|---|---|
| Pamilyang Aquino | Benigno Aquino Jr. ("Ninoy," senador, pinaslang noong 1983) / Corazon Aquino (ika-11 pangulo) / Benigno Aquino III (ika-15 pangulo) | Anak si Aquino III nina Ninoy at Corazon. Mula sa pamilyang Cojuangco si Corazon (pangalan bago ikasal ay Corazon Cojuangco). |
| Pamilyang Cojuangco | Corazon Aquino / Eduardo "Danding" Cojuangco Jr. (kaibigang malapit ni Marcos, chairman ng San Miguel Corporation, kandidatong pampangulo noong 1992) | Kahit magkaangkan, nagkalaban sa pulitika ang panig ni Corazon at ang panig ni Danding. Si Estrada ang naging running mate ni Danding bilang bise presidente, at nanalo si Estrada bilang bise presidente sa eleksyong iyon. |
| Pamilyang Marcos | Ferdinand Marcos (ika-10 pangulo) / Imelda Marcos (dating House representative) / Imee Marcos (senador) / Marcos Jr. (ika-17 pangulo) | Dalawang henerasyon ng pangulo, ama at anak na lalaki. 注 Sa impeachment trial noong 2026, iniulat na si Senador Imee Marcos ay panig kay Bise Presidente Sara Duterte sa halip na sa nakababata niyang kapatid na Pangulo (Inquirer, 25 Agosto 2026). Hindi iisa ang tindig ng pamilyang Marcos mismo. |
| Macapagal–Arroyo | Diosdado Macapagal (ika-9 pangulo) / Gloria Macapagal Arroyo (ika-14 pangulo) | Dalawang henerasyon ng pangulo, ama at anak na babae. Pagkatapos ng pagka-pangulo, naging House representative si Gloria at kalaunan Speaker of the House (2018–2019). |
| Pamilyang Duterte | Rodrigo Duterte (ika-16 pangulo) / Sara Duterte (ika-15 bise presidente) / Sebastian "Baste" Duterte | Ama at anak na babae. Davao City ang base pampulitika nila. |
Ang pangunahing punto: sa Pilipinas, ang isang "pamilyang nagluwal ng pangulo" ay malimit na nagiging isang "pamilyang patuloy na nagluluwal ng pangulo." Umiiral talaga ang lahat ng tatlong pattern: ama-at-anak-na-lalaki (Marcos), ama-at-anak-na-babae (Macapagal, Duterte), at mag-asawa-kasama-ang-anak (Aquino).
注 Noong 3 Hunyo 2026, ipinasa ng House of Representatives sa third reading ang isang panukalang batas (House Bill No. 8389) na magbabawal sa mga kamag-anak na hanggang ikalawang degree of consanguinity na sabay-sabay na tumakbo o manungkulan sa parehong hurisdiksyon (ayon sa current-affairs roundup sa July 2026 release ng Pulse Asia). Mas mahigpit ang bersyon ng Senado, na nasa ilalim ng second-reading deliberation para bawalan din ang sabay-sabay na panunungkulan sa iba't ibang hurisdiksyon at antas ng pamahalaan. Kung maisasabatas ito, ito ang magiging unang batas na may aktwal na epekto laban sa political dynasty, ngunit hanggang 26 Agosto 2026 ay hindi pa ito naisasabatas.
5. Listahan ng mga Bise Presidente, at ang Bunga sa Sistema ng "Pangulo at Bise Presidente Mula sa Magkaibang Partido"
Sa ilalim ng Artikulo VII, Seksyon 3 at 4 ng 1987 Constitution, hiwalay na inihahalal ang Pangulo at Bise Presidente (direktang boto sa parehong balota, pero sa magkaibang kolum). Dahil hindi ito tulad ng US-style na isang boto para sa "running-mate ticket," posibleng lumabas sa bawat eleksyon ang kombinasyong "ang Pangulo ay galing sa Partido A at ang Bise Presidente ay galing sa Partido B."
| Panahon | Bise Presidente | Kasabay na Pangulo | Magkaibang partido ba? |
|---|---|---|---|
| 1935–1944 | Sergio Osmeña | Quezon | Pareho |
| 1946–1948 | Elpidio Quirino | Roxas | Pareho |
| 1949–1953 | Fernando Lopez | Quirino | Pareho |
| 1953–1957 | Carlos P. Garcia | Magsaysay | Pareho |
| 1957–1961 | Diosdado Macapagal | Garcia | Magkaiba (Liberal Party ang BP / Nacionalista Party ang Pangulo) |
| 1961–1965 | Emmanuel Pelaez | Macapagal | Pareho |
| 1965–1972 | Fernando Lopez | Marcos | Pareho |
| 1973–1986 | Inalis ang posisyong bise presidente sa 1973 Constitution, ibinalik sa amendment noong 1984 | Marcos | — |
| Pebrero 1986 | Arturo Tolentino (running mate ni Marcos bilang bise presidente sa snap election noong Pebrero 1986) | Marcos | Pareho |
| 1986–1992 | Salvador H. Laurel | Corazon Aquino | Pareho (sabay silang nagdeklara ng pagkuha ng kapangyarihan bilang Pangulo at Bise Presidente sa Proclamation No. 1, 25 Pebrero 1986) → kalaunan naghiwalay |
| 1992–1998 | Joseph Estrada | Ramos | Magkaiba |
| 1998–2001 | Gloria Macapagal Arroyo | Estrada | Magkaiba. Ito ang pinakamalaking dahilan ng pagsuksesyon ni Arroyo nang mabuwal si Estrada |
| 2001–2004 | Teofisto Guingona Jr. | Arroyo | Hindi inihalal — hinirang sa ilalim ng Artikulo VII, Seksyon 9 ng 1987 Constitution (kapag bakante ang posisyon ng bise presidente, nag-nominate ang Pangulo ng miyembro ng Kongreso, na papasok sa puwesto pagkatapos ng hiwalay na majority confirmation ng dalawang kapulungan) |
| 2004–2010 | Noli de Castro | Arroyo | Kasamang kampo |
| 2010–2016 | Jejomar Binay | Benigno Aquino III | Magkaiba |
| 2016–2022 | Leni Robredo | Duterte | Magkaiba. Naging de facto lider ng oposisyon si Robredo |
| 2022–kasalukuyan | Sara Duterte | Marcos Jr. | Pormal na inihalal bilang alyansa ("UniTeam"), pero naghiwalay sila simula 2024, na humantong sa impeachment |
Mga bunga sa sistema: 1. Ang Bise Presidente ay malimit na nagiging de facto lider ng oposisyon (Binay, Robredo, at ngayon si Sara Duterte). 2. Halos walang tungkuling konstitusyonal ang posisyon ng Bise Presidente mismo (nakadepende ito sa kung bibigyan siya ng Pangulo ng cabinet portfolio), kaya madali itong maging rallying point para sa pagpuna sa administrasyon sa loob ng apat hanggang anim na taon bago ang susunod na eleksyong pampangulo. 3. Kapag namatay, nag-resign, o naalis ang Pangulo, isang taong may kabaligtarang tindig sa polisiya ang maaaring awtomatikong maupo (Artikulo VII, Seksyon 8). Halimbawa nito si Arroyo noong 2001. 4. Sa kasalukuyan (2026), may pagbabaligtad — "approval ng Pangulo 29%, approval ng Bise Presidente 56%" (Pulse Asia, Hulyo 2026). Ito ang dahilan kung bakit ang impeachment trial ay hindi lang basta legal na proseso kundi isang preview na ng 2028.
6. Ang Kasaysayan ng Impeachment
6-1. Ang Balangkas Konstitusyonal (1987 Constitution, Artikulo XI — na-verify sa LawPhil)
| Probisyon | Nilalaman (buod ng orihinal na teksto) |
|---|---|
| Artikulo XI, Seksyon 2 | Sakop ng impeachment ang Pangulo, Bise Presidente, mga Justice ng Korte Suprema, mga miyembro ng Constitutional Commissions, at ang Ombudsman. Ang mga batayan ay "culpable violation of the Constitution, treason, bribery, graft and corruption, other high crimes, or betrayal of public trust" |
| Artikulo XI, Seksyon 3(1) | Ang House of Representatives ang may eksklusibong kapangyarihang mag-simula ng impeachment |
| Artikulo XI, Seksyon 3(3) | Kailangan ng boto ng hindi bababa sa isang-ikatlo ng lahat ng miyembro ng House para maipasa ang resolusyon mula sa komite |
| Artikulo XI, Seksyon 3(4) | Ang isang reklamo o resolusyon ng impeachment na nilagdaan ng hindi bababa sa isang-ikatlo ng lahat ng miyembro ng House ay bumubuo mismo ng Articles of Impeachment, at agad magpapatuloy ang paglilitis sa Senado |
| Artikulo XI, Seksyon 3(5) | "No impeachment proceedings shall be initiated against the same official more than once within a period of one year." (hindi maaaring higit sa isang beses magsimula ng proseso ng impeachment laban sa parehong opisyal sa loob ng isang taon — ang "one-year rule") |
| Artikulo XI, Seksyon 3(6) | Ang Senado ang may eksklusibong kapangyarihang lumitis sa mga kaso ng impeachment. Kailangan ng pagsang-ayon ng two-thirds ng lahat ng miyembro ng Senado para sa paghatol na guilty (16 boto kung 24 ang buong bilang ng Senado) |
| Artikulo XI, Seksyon 3(7) | Ang hatol ay limitado lamang sa pagtanggal sa puwesto at pagbabawal na manungkulan sa anumang katungkulang pampubliko. Gayunpaman, hiwalay na hinahabol ang kriminal na pananagutan |
Ang Francisco, Jr. v. The House of Representatives, G.R. No. 160261 (napagpasyahan noong 10 Nobyembre 2003, na-verify sa LawPhil), ang nagtakda kung kailan nagsisimula ang "one-year rule." Para sa reklamong may kasamang lagda ng isang-ikatlo ng lahat ng miyembro ng House, itinuturing itong "isinimulan" sa sandaling isampa ito sa Secretary-General ng House.
6-2. Mga Pangunahing Kaso
| Taon | Paksa | Takbo ng pangyayari | Resulta |
|---|---|---|---|
| 2000–01 | Pangulong Joseph Estrada | Noong 13 Nobyembre 2000, ipinasa ni House Speaker Villar ang Articles of Impeachment, na nilagdaan ng 115 miyembro, sa Senado. Noong 7 Disyembre 2000, sumumpa ang 21 senador bilang huwes at nagsimula ang paglilitis. Noong 16 Enero 2001, bumoto ang Senado ng 11–10 laban sa pagbukas ng "ikalawang sobre" (na sinasabing ebidensya ng lihim na ₱3.3 bilyong account). Noong 19–20 Enero, umatras ang suporta ng armed forces, at sumumpa si Arroyo sa tanghali ng 20 Enero (EDSA II). | Natapos ang impeachment trial nang hindi tapos. Ipinasya ng Korte Suprema, sa Estrada v. Desierto, G.R. Nos. 146710-15 (2 Marso 2001), na nag-resign si Estrada, na nagpapatunay sa pagkuha ni Arroyo sa pagka-pangulo |
| 2005–08 | Pangulong Gloria Macapagal Arroyo | Isinampa sa House ang mga reklamo ng impeachment na binabanggit ang iskandalong "Hello Garci" at iba pang akusasyon sa loob ng ilang taon, ngunit tinanggihan o binasura ang bawat isa sa antas ng House Justice Committee | Hindi kailanman umabot sa Senate trial. 注 Mali ang pahayag na "na-impeach si Arroyo." Mas tumpak, "nakaharap siya ng maraming reklamo ng impeachment, pero nailibing ang mga ito sa House." 注 Hindi naabot ngayong araw sa House journal (primary source) ang eksaktong bilang at taon ng mga reklamo |
| 2011–12 | Ombudsman Merceditas Gutierrez / Chief Justice Renato Corona | Sa ilalim ng administrasyong Aquino III. Na-impeach si Corona sa House, at hinatulang guilty siya ng Senado | Ang tanging impeachment conviction sa kasaysayan ng Pilipinas (Corona, tinanggal sa puwesto) |
| c. 2017 at 2019 | Pangulong Rodrigo Duterte | Nagsampa ng mga reklamo ng impeachment ang mga mambabatas ng oposisyon dahil sa "war on drugs" at diumano'y ill-gotten wealth | Ibinasura ng House Justice Committee bilang "kulang sa substansya." Walang Senate trial na naganap |
| 2025–26 | Bise Presidente Sara Duterte | Tingnan ang 6-3 sa ibaba | Nagpapatuloy ang paglilitis |
6-3. Ang Impeachment ni Sara Duterte (2025–2026) — Hanggang 26 Agosto 2026
| Petsa | Pangyayari | Sanggunian |
|---|---|---|
| 5 Pebrero 2025 | Na-impeach ng House si Bise Presidente Sara Duterte, na may 215 miyembrong lumagda (ang "isang-ikatlo na lagda" na ruta sa ilalim ng Artikulo XI, Seksyon 3(4)) | Inquirer (6 Pebrero 2025), "Sara Duterte impeached; House gets 215 to sign," at iba pa |
| Mga Hulyo 25, 2025 | Ipinasya ng Korte Suprema na labag sa konstitusyon ang unang reklamo ng impeachment (dahil sa paglabag sa one-year rule) | Philstar (26 Hulyo 2025), "VP Sara's impeachment unconstitutional — SC" / 注 Hindi naabot ngayong araw ang orihinal na desisyon (kasama ang bilang na G.R.) — hindi naabot ang primary source |
| 6 Agosto 2025 | Bumoto ang Senado na i-archive ang kaso ng impeachment (iniulat na 19-4-1) | PNA (6 Agosto 2025) |
| 11 Mayo 2026 | Na-impeach ng House sa ikalawang pagkakataon si Sara Duterte. 257 pabor, 25 laban, 9 hindi bumoto | PNA / Inquirer / Al Jazeera (11 Mayo 2026); bilang ng boto mula sa Rappler |
| 3 Hunyo 2026 | Inaprubahan ng Senado ang na-amend na patakaran sa impeachment, kung saan si Senador Francis "Chiz" Escudero ang magsisilbing presiding officer ng impeachment court | Ang current-affairs roundup sa July 2026 media release (orihinal na PDF) ng Pulse Asia |
| 17 Hunyo 2026 | Nahalal si Sherwin Gatchalian bilang Senate President (naresolba ang power struggle sa pagitan ng kampo nina Cayetano at Escudero) | Katulad sa itaas |
| 6 Hulyo 2026 | Nagsimula ang Senate impeachment court. Wala si Bise Presidente sa unang pagdinig, at hindi pa naresolba ang isyu ng pagbubunyag ng tax records niya | Katulad sa itaas / ABS-CBN (6 Hulyo 2026), VERA Files (5 Hulyo 2026) |
| 24–25 Agosto 2026 | Ika-17 hanggang ika-18 pagdinig. Kabilang sa mga pinagtatalunan ang paggastos ng Office of the Vice President (OVP) sa confidential funds — pekeng pangalan sa resibo, at diumano'y ₱125 milyon ang nagastos sa loob ng 11 araw | Inquirer / Philstar / GMA (24–25 Agosto 2026) |
| 25 Agosto 2026 | Binalaan ni presiding officer Escudero ang prosecution na iwasan ang mga salitang pang-sensasyonal tulad ng "scam" o "mastermind" | Inquirer (25 Agosto 2026) |
| 25 Agosto 2026 | Layunin ng impeachment court na matapos bago matapos ang taon (Disyembre), na may nababagong iskedyul | PNA / SunStar (25 Agosto 2026) |
Paano babasahin ang nakataya: - Kailangan ng two-thirds ng lahat ng miyembro ng Senado para sa paghatol na guilty (Artikulo XI, Seksyon 3(6)). - Ang bunga ng hatol na guilty ay pagtanggal sa puwesto kasama ang pagbabawal na manungkulan sa anumang katungkulang pampubliko (Artikulo XI, Seksyon 3(7)). Sa madaling salita, ang mahatulan ay nangangahulugang hindi na siya makakatakbo sa eleksyong pampangulo noong 2028. Ito ang pangunahing dahilan kung bakit itinuturing na "preview ng 2028" ang paglilitis na ito. - 注 Kahit mahatulan, hiwalay pa rin ang kriminal na pananagutan. Sa katunayan, ang posisyon ng DOJ ay hindi hadlang ang impeachment sa pag-usig sa kaso ng grave threats (Inquirer, 25 Agosto 2026). - 注 Paulit-ulit na kumalat sa social media noong 2026 ang mga post na nagsasabing "pinigilan ng Korte Suprema ang impeachment," ngunit ang fact-check ng Rappler at VERA Files ay parehong nagpasyang mali o mapanlinlang ito (6 Abril, 24 Hunyo, at 18 Agosto 2026). Ang desisyon noong 2025 ay tungkol sa unang reklamo lamang; hindi nito pinipigilan ang ikalawang reklamo at paglilitis mula 2026.
7. Mapa ng Karera Pampangulo sa 2028
注Ang lahat sa ibaba ay simpleng snapshot ng mga obserbasyon hanggang 26 Agosto 2026. Ang araw ng eleksyon ay sa Mayo 2028 (ikalawang Lunes, ayon sa Artikulo VII ng 1987 Constitution), na may inaasahang candidacy filing (COC filing) sa huling bahagi ng 2027. Maaaring lubusang magbago ang larawan depende sa resulta ng impeachment trial, kung paano magbubukas ang mga imbestigasyon sa korapsyon, o anumang muling pagsasaayos ng mga partido.
7-1. Ang Survey ng Pulse Asia noong Hulyo 2026 (na-verify mula sa orihinal na PDF)
Fieldwork: 28 Hunyo–3 at 6 Hulyo 2026. Face-to-face na survey, n=2,400, margin of error ±2% (95% confidence), ±4% sa bawat rehiyon.
Kagustuhan para sa pagka-pangulo (6-pangalan na listahan ang ipinakita)
| Kandidato | Pambansa | NCR | Natitirang Luzon | Visayas | Mindanao |
|---|---|---|---|---|---|
| Sara Duterte (Bise Presidente) | 49% | 39% | 31% | 53% | 87% |
| Leni Robredo (dating Bise Presidente, kasalukuyang Meyor ng Naga) | 26% | 38% | 31% | 27% | 8% |
| Raffy Tulfo (senador) | 14% | 16% | 20% | 10% | 2% |
| Vince Dizon (Kalihim ng Public Works and Highways) | 1% | 2% | 0% | 3% | 0% |
| Benjamin "Benjie" Magalong (Meyor ng Baguio) | 1% | 1% | 1% | 0% | 0% |
| Nicolas "Nic" Torre III (General Manager ng MMDA) | 0.1% | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Hindi tiyak/walang pipiliin/hindi sumagot | 10% | 4% | 17% | 6% | 2% |
Ayon sa laban (Set 1–5)
| Sitwasyon | Resulta (pambansa) |
|---|---|
| Set 1: Sara vs. Robredo vs. R. Tulfo | Sara 51% / Robredo 27% / R. Tulfo 16% |
| Set 2: Sara vs. Erwin Tulfo vs. Hontiveros | Sara 56% / E. Tulfo 16% / Hontiveros 13% |
| Set 3: Sara vs. E. Tulfo vs. Bam Aquino | Sara 57% / E. Tulfo 16% / Bam Aquino 15% |
| Set 4: Sara vs. Robredo, isahang laban | Sara 52% / Robredo 39%. 注 Gayunpaman, may majority si Robredo sa NCR (53%) at sa natitirang Luzon din (51%), samantalang nangunguna si Sara sa Mindanao nang 92% |
| Set 5: Sara vs. Hontiveros | Sara 60% / Hontiveros 21% |
Kagustuhan para sa pagka-bise presidente (7-pangalan na listahan): Christopher "Bong" Go 27% / Robin Padilla 21% / Bam Aquino 14% / Grace Poe 14% / Erwin Tulfo 9% / Francis "Kiko" Pangilinan 4% / Nic Torre 0.5%. Sa NCR, nangunguna si Bam Aquino sa 23%; sa natitirang Luzon ay malapit ang laban — Poe 19% / Go 17% / Padilla 17% / Aquino 16%.
Mataas ang interes ng mga botante: 89% ang nagsasabing "interesado" sa eleksyon ng 2028 (59% "sobrang interesado"). 注 Sa kabilang banda, 19% lamang ng mga respondent ang nakakapagbanggit ng kumpletong listahan ng 12 kandidato sa Senado.
7-2. Ibang Kumpanya ng Survey (secondary source; balita ang pinagmulan ng mga figure)
| Survey | Petsa | Nasumpungan |
|---|---|---|
| OCTA Research | Abril 2026 | Sara 46%, Robredo 35% (GMA, 27 Abril 2026) |
| OCTA Research | Mayo 2026 | Sa laban ng tandem na presidente-BP: "Robredo–Raffy Tulfo 44% vs. Sara–Marcos 40%, hindi tiyak 16%." Nangunguna ang tandem ni Robredo nang 61% sa NCR at 57% sa natitirang Luzon; nangunguna ang tandem ni Sara nang 86% sa Mindanao (Inquirer, 13 Mayo 2026) |
| OCTA Research | Agosto 2026 | Nangunguna si Sara kay Robredo, ngunit lumiit ang agwat (GMA, 5 Agosto 2026). "Magkasingkatas ang Robredo–Tulfo at Sara–Marcos" (DZRH, 13 Agosto 2026) |
| WR Numero | Hulyo 2026 | Nauna si Sara, ikalawa si Robredo (ABS-CBN, 31 Hulyo 2026) |
| Momentum Research | Hulyo 2026 | Nauna si Sara (BusinessWorld, 23 Hulyo 2026) |
注Magkatugma ang ranggo sa iba't ibang kumpanya ng survey, ngunit malaki ang pagkakaiba sa laki ng agwat. Tandaan na nag-iiba ang resulta depende kung isang pangalan lamang ang ipinapakita sa respondent o isang tandem ng presidente-BP.
7-3. Mga Pangalang Kasalukuyang Binabanggit (obserbasyon)
| Kampo | Tao | Status (hanggang 26 Agosto 2026) |
|---|---|---|
| Kampo ng Duterte | Sara Duterte (Bise Presidente) | Iniulat na ipinahiwatig niya ang balak tumakbo noong Pebrero 2026. Gayunpaman, kung mahatulan siya sa impeachment trial, mawawalan siya ng karapatang manungkulan sa katungkulang pampubliko (Artikulo XI, Seksyon 3(7)) |
| Kampo ng Duterte (posibleng BP) | Christopher "Bong" Go (senador) | Nangunguna sa kagustuhan para sa pagka-bise presidente (Pulse Asia, Hulyo 2026, 27%) |
| Oposisyon/Kampong Liberal | Leni Robredo (Meyor ng Naga) | Hindi pa nag-a-anunsyo ng pagtakbo. Magkakaroon ng majority sa NCR at Luzon sa isahang laban |
| Oposisyon/Kampong Liberal | Bam Aquino, Risa Hontiveros, Francis Pangilinan (lahat senador) | Binabanggit ang mga pangalan para sa alinman sa slot ng presidente o bise presidente |
| Sentrista/tanyag na boto | Raffy Tulfo/Erwin Tulfo (senador), Robin Padilla (senador), Grace Poe (dating senador) | Hindi nakatali sa anumang kampo |
| Kampong administratibo/teknokrat | Vince Dizon (Kalihim ng DPWH), Benjamin Magalong (Meyor ng Baguio), Nicolas Torre III (MMDA) | Kasalukuyang nasa paligid ng 1% ang survey rating. Posibleng tumaas depende sa takbo ng mga imbestigasyon sa korapsyon |
| Kampo ng Marcos | Hindi pa tiyak | Ipinahiwatig ni Pangulong Marcos Jr. na gusto niyang suportahan ang isang kahalili na "makakapagpatuloy sa linya laban sa korapsyon," ngunit wala pa siyang binanggit na tiyak na pangalan (Inquirer, 14 Agosto 2026 / The Standard, 14 Agosto 2026) |
注 Noong Mayo 2026, gumawa ng pahayag si Bise Presidente Sara Duterte na "kaduda-duda kung tuloy pa ang eleksyon ng 2028," kung saan tuwirang tumugon ang Commission on Elections (COMELEC) na "magpapatuloy ang eleksyon ng 2028 gaya ng iskedyul" (PNA, 7 Mayo 2026). Walang primary-source na batayan ang haka-hakang maipagpapaliban ang eleksyon.
7-4. Ang Kapaligirang Pampulitika noong 2026 (Mga Salik na Magbabago sa Larawan ng 2028)
| Salik | Kasalukuyang status | Sanggunian |
|---|---|---|
| Iskandalo sa korapsyon sa flood control | Nalantad noong 2025 at iniimbestigahan ng Independent Commission for Infrastructure (ICI). Natapos ang imbestigasyon ng ICI noong 31 Marso 2026, at pagkatapos noon ay inilipat ang usapin sa Ombudsman at DOJ. Noong Hunyo 2026, sumaksi ang 18 dating opisyal ng militar sa harap ng Senate Blue Ribbon Committee na naghatid sila ng maletang puno ng pera sa mga mataas na opisyal, kasama na raw ang Pangulo; ganap na itinanggi ito ng mga pinangalanan | Rappler (13 Marso 2026) / Philstar (16 Marso 2026) / July 2026 release ng Pulse Asia |
| Pag-uusig sa mga senador | Naaresto si Senador Jinggoy Estrada dahil sa plunder noong 1 Hunyo 2026 at sinuspinde sa tungkulin sa loob ng 90 araw simula 25 Hunyo. Naaresto si Senador Rodante Marcoleta noong 6 Hulyo 2026 | July 2026 release ng Pulse Asia (orihinal na PDF) |
| Kaso sa ICC ni Rodrigo Duterte | Noong Enero 2026, napagpasyahan ng ICC na kaya niyang harapin ang paglilitis. Sumunod ang confirmation-of-charges hearing noong Pebrero 2026. Noong 23 Abril 2026, kinumpirma ng Pre-Trial Chamber ng ICC ang lahat ng kaso at inatasang pumunta sa paglilitis. Ang paglilitis ay nakatakdang magsimula noong 30 Nobyembre 2026 | Inquirer/Rappler (23 Abril 2026), Inquirer (27 Mayo 2026). 注 Nagbigay ng 403 error ngayong araw ang opisyal na site ng ICC — hindi naabot ang primary source |
| Ekonomiya | Noong 2026, muling inuri ng World Bank ang Pilipinas mula lower-middle-income tungong upper-middle-income (2025 per-capita GNI na US$4,850). Binaba ng DBCC ang target na paglago sa ekonomiya para sa 2026 mula 5–6% tungong 3.5–4.5%. Humigit-kumulang ₱7.2 trilyon ang panukalang budget para 2027 (tumaas ng 6% taon-taon) | July 2026 release ng Pulse Asia (orihinal na PDF, sinipi mula sa pahayag ng World Bank at DBCC) |
| Diplomasya | Bumisita si Marcos sa Russia noong 17–18 Hunyo 2026 at co-chair ang ASEAN–Russia commemorative summit; sa state visit sa Canada noong 1–4 Hulyo, na-upgrade sa strategic partnership. Ipinagbawal ng China ang pagpasok ng Kalihim ng Depensa na si Gilberto Teodoro Jr. at ang kanyang pamilya sa mainland China, Hong Kong, at Macau | Katulad sa itaas |
8. Listahan ng mga Karaniwang Pagkakamali (注 Checklist)
| 注 Karaniwang pagkakamali | Ang totoo |
|---|---|
| "Ang 1935 Constitution ay nagtakda ng anim na taong termino ng pangulo nang walang re-election" | Totoo para sa orihinal na teksto, pero binago ito ng amendment noong 1940 sa apat na taong termino na may walong-magkakasunod-na-taong limitasyon |
| "Nagbigay ang 1973 Constitution ng malawak na kapangyarihan sa Pangulo" | Ang orihinal na teksto ay nagtatag ng parliamentary system, na ang executive power ay nasa Punong Ministro (Artikulo IX, Seksyon 1). Bunga ng transitory provisions at ng amendment noong 1981 ang konsentrasyon ng kapangyarihan sa Pangulo |
| "Sa 1972 hanggang 1986 tumagal ang batas militar" | Sa antas ng proclamation, natapos ito noong 17 Enero 1981 (Proc. No. 2045). Nagpatuloy ang authoritarian rule pagkatapos, pero ibang legal form na iyon |
| "Na-impeach si Arroyo" | Tinanggihan ang lahat ng reklamo sa antas ng House. Wala sa mga ito ang umabot sa Senate trial |
| "Na-impeach si Duterte" | Ganoon din. Nagsampa ng mga reklamo pero ibinasura ng House |
| "Tinanggal si Estrada sa puwesto dahil sa impeachment" | Hindi natapos ang paglilitis. Ang Korte Suprema ang bumalangkas nito bilang "nag-resign" siya (Estrada v. Desierto, 2 Marso 2001) |
| "Pinigilan ng Korte Suprema ang impeachment ni Sara Duterte" | Ipinawalang-bisa ng desisyon noong 2025 ang unang reklamo dahil sa paglabag sa one-year rule. Hiwalay ang ikalawang reklamo, na isinampa noong 11 Mayo 2026, at nagpapatuloy pa ang paglilitis |
| "Pareho pipiliin ang Pangulo at Bise Presidente" | Hiwalay silang inihahalal. Paulit-ulit na nagkaroon ng kaso kung saan magkaibang partido ang Pangulo at Bise Presidente |
| "Maaaring muling mahalal ang mga pangulo ng Pilipinas" | Artikulo VII, Seksyon 4 ng 1987 Constitution: "The President shall not be eligible for any re-election" — ganap na bawal ang re-election. Maaaring mahalal muli ang Bise Presidente nang isang beses (dalawang-magkakasunod-na-terminong limitasyon) |
| "Mas mataas ang approval ni Sara Duterte kaysa kay Marcos, kaya sigurado na ang 2028" | 注 Sa isahang laban, may majority si Robredo sa NCR at Luzon. Kung mahatulan sa impeachment trial, mawawalan siya ng karapatang tumakbo |
9. Pangunahing mga Sanggunian ng Artikulong Ito
- Orihinal na teksto ng batas: LawPhil Project (Arellano Law Foundation) — 1987 Constitution (Artikulo VII, Seksyon 4, 8, 9; Artikulo XI, Seksyon 2, 3), 1973 Constitution, 1943 Constitution, 1935 Constitution, Malolos Constitution Artikulo 58, Proclamation No. 1081 (21 Setyembre 1972), Proclamation No. 2045 (17 Enero 1981), Proclamation No. 1 at No. 3 (1986), at RA 6657 / 9136 / 10351 / 10354 / 10963 / 11479 / 11494 / 11954 / 11966 / 12009 / 12066
- Mga desisyon ng Korte Suprema: Estrada v. Desierto, G.R. Nos. 146710-15 (2 Marso 2001) / Francisco, Jr. v. The House of Representatives, G.R. No. 160261 at iba pa (10 Nobyembre 2003) — pareho mula sa LawPhil
- Orihinal na talahanayan ng survey: Pulse Asia Research, Inc., dalawang media release na "July 2026 Ulat ng Bayan" (20 at 22 Hulyo 2026, orihinal na PDF) / Social Weather Stations, "Net satisfaction with the National Administration rises to +1 in June 2026 from -13 in March 2026" (12 Agosto 2026)
- Balita (secondary): Inquirer.net, Philstar.com, GMA Network, ABS-CBN, Rappler, VERA Files, BusinessWorld, Manila Bulletin, The Manila Times, Philippine News Agency, SunStar, Al Jazeera, South China Morning Post, CSIS
- ✕ Hindi ginamit ang Wikipedia. Ang Official Gazette, PCO, NHCP, opisyal na site ng Senado, at opisyal na site ng ICC ay lahat hindi naabot ngayong araw, at malinaw na minarkahan sa teksto ang mga bahaging naiwang hindi naabot ang primary source dahil dito.
Buong Japanese version: Bisitahin ang / para sa kumpletong Japanese-language na sanggunian.