Ang Industriya ng Pangisdaan

Petsa: 2026-08-30 · Na-update 2026-08-30 · Seksyon: Ekonomiya, Industriya at Negosyo · Japanese version

Nakasalalay ang sektor ng pangisdaan ng Pilipinas sa tatlong haligi: "tuna," "seaweed," at "aquaculture." Pero bumaba na ang kabuuang produksyon nang tatlong taon nang sunod-sunod, at ang mga pamilyang mangingisda ay kabilang pa rin sa pinakamahihirap sa bansa. Noong 2026, ang desisyon ng Korte Suprema na labag sa saligang batas ang obligadong vessel monitoring para sa mga bangkang pangisda ay muling naglagay sa relasyon sa merkado ng EU sa spotlight.

1. Malaking Larawan — Mga Pangunahing Numero

注 Halos doble ang pagkakaiba ng mga numero ng konsumo depende sa pinagmulan. Ang supply-based na figures (USDA, FAO) ay kasama pa ang lugi at pakain sa hayop, samantalang ang household survey (DOST) ay mas malapit sa aktwal na kinakain. Totoo na "maraming isda kinakain ng Pilipino," pero mag-ingat sa kung anong numero ang gagamitin mong basehan.

Apat na sub-sektor ng produksyon

  Aquaculture               ── Pinakamalaki. Seaweed, bangus, tilapia
  Municipal fisheries       ── Sa loob ng 15km mula sa dalampasigan. Maliliit na mangingisda. Patuloy na pagbaba
  Commercial fisheries      ── Mga bangkang lampas 3 gross tons
  Inland municipal          ── Mga lawa at ilog

Sa Q2 2026, 460,930 tonelada ang naprodyus ng aquaculture (44.9% ng share), bumaba nang 4.7% year-on-year, samantalang lumago pa nga ang commercial at coastal fishing — kabaligtaran ito sa karaniwang seasonal na pattern (BFAR).

2. Lungsod ng General Santos — ang "Tuna Capital of the Philippines"

Isang lungsod sa timog Mindanao katabi ng lalawigan ng South Cotabato. Kilala rin bilang "GenSan."

• Ang General Tuna Corporation (GenTuna) ay ganap na subsidiary ng Century Pacific Food, ang pinakamalaking OEM tuna exporter ng Pilipinas, may planta sa Barangay Tambler.
• Ang Philbest at Celebes ay parte ng RD Group (RD Corporation), na may pinapatakbo ring RD Tuna Canners sa Papua New Guinea.
• Ang fish port ay may mahigit 20,000 may hawak ng business permit at nagbibigay-trabaho sa 12,000–13,000 katao (PFDA, 2025).
• Noong Hulyo 2025, binisita ni Pangulong Marcos ang fish port at nakipag-usap sa mga mangingisda.

注 Ang numerong "200,000 trabaho" ay tantiya lamang ng mga grupong pantrabaho, hindi opisyal na estadistika ng gobyerno. May bersyon din na "mga 120,000" na ginamit sa explanatory notes ng isang House bill. Tingnan ito bilang saklaw, hindi eksaktong bilang.

Isang natatanging katangian: ang handline fishing

Ang tuna fishery ng GenSan ay hindi lang umaasa sa mga purse-seine boat kundi pati na rin sa handline fishing gamit ang maliliit na outrigger vessel, na umaani ng malalaking sashimi-grade na yellowfin nang isa-isa at direktang nagsusuplay sa fresh at frozen sashimi market na patungong Japan at Estados Unidos. Parang dalawang antas ito: karaniwang skipjack ang laman ng de-lata, at karaniwang yellowfin naman ang sashimi.

3. Produksyon at Exports ng Tuna — ang Matinding Pag-angat mula 2023 patungong 2024

(PSA/BFAR/PFDA; mga numerong sinipi sa explanatory materials ng isang House bill)

Huli sa ilalim ng balangkas ng WCPFC (Western and Central Pacific Fisheries Commission)

Noong 2024, lumampas sa 201,000 tonelada ang huli ng tuna na sakop ng balangkas ng Western and Central Pacific Ocean (WCPO) (paunang tantiya ng BFAR).

Mga 7% ng kabuuang huli sa buong WCPO, ika-6 sa mundo sa nakalipas na 10 taon. Noong Disyembre 2025, hinost ng Pilipinas ang ika-22 Annual Meeting ng WCPFC.

Ang Pilipinas ang ika-2 pinakamalaking tagaproseso ng de-latang tuna sa Asya, pagkatapos ng Thailand. Isa rin itong pangunahing tagasuplay ng yellowfin sa EU (pangunahin sa Germany at UK).

Mga merkado at taripa para sa exports

注 Kondisyon sa GSP+ ang pagsunod sa mga internasyonal na kombensyon tungkol sa karapatang pantao, paggawa, kapaligiran, at gobernansya. Paulit-ulit na tinatawag ng mga miyembro ng European Parliament na suspindihin ang GSP+, kaya laging may political risk ang "duty-free na de-latang tuna."

Ang National Tuna Congress

Inoorganisa ng SOCSKSARGEN Federation of Fishing and Allied Industries, Inc. (SFFAII), isang umbrella organization na may 7 organisasyon at mahigit 100 kompanya.

Nakaugalian nang ginaganap ang kongreso tuwing unang linggo ng Setyembre, kasabay ng "Tuna Festival" week ng Lungsod ng General Santos. (Hindi pa nakumpirma ang detalye ng ika-26 edisyon noong 2026.)

4. Seaweed — ang Nangungunang "Produktong Pangisdaan"

Ano ang itinatanim

• Ang mga pangunahing species ay ang Kappaphycus alvarezii (lokal na tawag na "guso" o "tambalang") at Eucheuma denticulatum.
• Ang pangunahing gamit ay carrageenan, isang thickening at gelling agent para sa pagkain, cosmetics, at gamot. Mahigit 90% ng eksport ay may kinalaman sa carrageenan.
• Ang mga pangunahing lugar ng pagtatanim ay ang Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM), MIMAROPA, at Zamboanga Peninsula.

Bumaba sa ranggo ng mundo

  Noong 1990    Ang Pilipinas ang nagsuplay ng mga 80% ng pangangailangan ng mundo
  2007–08       Naunahan ng Indonesia (mga 5x na mas malaki na ngayon ang produksyon nito)
  Ngayon        Ika-3 sa mundo para sa Kappaphycus/semi-refined carrageenan (pagkatapos ng Indonesia at China)
  Ang global na share ng Pilipinas sa produksyon ng seaweed ay mga 4.2%, ika-4 sa ranggo (2026, Department of Agriculture)

Mga dahilan ng pagbagsak: mga sakit tulad ng ice-ice disease, kakulangan sa propagule (binhi), pagtaas ng temperatura ng dagat (sinasabi ng industry group na SIAP na dapat mas mababa sa 26°C ang temperatura, at aabot sa 50% ang lugi sa ilang lugar kapag nalagpasan ito), at mahinang logistics at kuryente.

2026 — unang seaweed bioreactor ng bansa

Isinusulong din ang kaugnay na "Philippine Seaweed Industry Roadmap 2027–2031", kung saan pinapatakbo na ngayon ng BFAR ang 12 tissue-culture lab at 68 nursery sa buong bansa.

5. Aquaculture — Bangus, Tilapia, at Hipon

Ang bangus ang "national fish" at, noong 2023, ito ang pinakamalaking bagay sa halaga, na sumasakop sa 13.9% ng halaga ng produksyon ng pangisdaan (₱45.9 bilyon). Bumagsak ito ng 7.1% year-on-year sa Q2 2026, samantalang lumago naman ng 13.1% ang tilapia.

Mga structural na kahinaan ng industriya ng bangus

  Kakulangan sa fry ── laban sa kinakailangang 2.7 bilyong fry, 1.2 bilyon (54%) ang kulang
  ₱0.13 kada piraso ang halaga ng fry mula Indonesia, kumpara sa ₱0.30 ng lokal
  Mas mababa rin ang survival rate: 30–80% sa Indonesia laban sa mga 50% lang sa Pilipinas
  76% ng gastos sa operasyon ay napupunta sa pakain (survey sa rehiyon ng Davao)
  Maraming fishpond at mariculture park ang hindi ginagamit nang husto

Mga pangunahing lugar ng produksyon: Pangasinan, Bulacan, Iloilo, Capiz, Pampanga, Rizal, Batangas, Quezon, Negros Occidental, Davao del Sur.

Hipon — isang industriyang minsan nang bumagsak

• Umabot sa peak na 120,000 tonelada noong 1992 (karamihan ay black tiger shrimp, lokal na tawag na "sugpo," Penaeus monodon). Sa sumunod na 20 taon, hindi kailanman umabot sa 60,000 tonelada ang kombinadong produksyon ng monodon at vannamei.
• 70,475 tonelada ang kabuuang produksyon noong 2020 (black tiger: 42,453 tonelada; vannamei: 20,633 tonelada).
• Ang white spot disease (WSSV) ang pangunahing sanhi ng pagbagsak. Kamakailan, natuklasan ang Taura syndrome virus (TSV) sa mga vannamei farm sa Bulacan, Batangas, Bohol, at Cebu, na nagdulot ng alalahanin tungkol sa cross-border infection na dala ng mga imported na post-larvae at broodstock.
• Kulang ang maayos na lokal na binhi at broodstock, at mahal ang vannamei broodstock.

6. Batas sa Pangisdaan — RA 8550, RA 10654, at Dalawang Desisyon ng Korte Suprema

Kung paano hinahawakan ang numero ng mga seksyon (nakumpirma sa 2026-08-26 na revision check). Hindi standalone na batas ang RA 10654 kundi isang amendment sa RA 8550. Kaya kapag susundan ang isang probisyon, gamitin ang numero ng seksyon ng RA 8550 bilang nasusog, hindi "RA 10654, Seksyon X."

Seksyon ng RA 10654	Ano ang sinususugan/pinapalitan
Seksyon 1	Nagsususog sa RA 8550 Seksyon 2 (declaration of policy) — "Section 2 of Republic Act No. 8550... is hereby amended, as follows:"
Seksyon 2	Nagsususog sa RA 8550 Seksyon 3 (mga definisyon)
Seksyon 3	Nagsususog sa RA 8550 Seksyon 4
Seksyon 4–6	Nagsususog sa RA 8550 Seksyon 6/7/8
Seksyon 7	Nagsususog sa RA 8550 Seksyon 14
Seksyon 8–11	Nagsususog sa RA 8550 Seksyon 30/31/32/33
Seksyon 12	Nagsususog sa RA 8550 Seksyon 38
Seksyon 13	Binubura ang RA 8550 Seksyon 42 at pinapalitan ng bagong Seksyon 42
Seksyon 14	Nagsususog sa RA 8550 Seksyon 44
Seksyon 15–16	Nagsususog sa RA 8550 Seksyon 62/65
Seksyon 17	Buong binubura ang RA 8550 Chapter VI (Prohibitions and Penalties) at pinapalitan ng bagong Chapter VI — "Chapter VI of Republic Act No. 8550 is hereby repealed and replaced with a new Chapter VI to read as follows:". Kaya ang mga parusa ay dapat isipi bilang RA 8550 §86 (pangingisda nang walang lisensya), §87 (di-awtorisadong gawaing pangisda), §88 (paunang awtorisasyon para sa distant-water fishing), at kasunod
Seksyon 18	Naglalagay ng bagong Chapter VII (Administrative Adjudication) pagkatapos ng Chapter VI
Seksyon 19	Binabago ang numero ng lumang RA 8550 §108 patungong §141, at naglalagay ng bagong §142 pagkatapos nito
Seksyon 20	Binabago nang sama-sama ang numero ng lumang RA 8550 §§109–133 patungong §§143–167
Seksyon 21–24	IRR (sa loob ng 6 buwan) / separability clause / repealing clause / pagkakaroon ng bisa (15 araw matapos ang publikasyon)

(Idinagdag sa 2026-08-26 na re-check ang saklaw ng Seksyon 2–16 at 18–24. Ang naunang draft ay Seksyon 1 at 17 lamang ang saklaw, at partikular na nawawala ang "pagbabago ng numero" na ginawa ng Seksyon 19 at 20.) 注Ang pinakamalaking bitag: ang mga binagong numero ng seksyon. Ang pahina ng RA 8550 sa LawPhil ay naglalaman ng orihinal na teksto noong 1998, kaya kapag "§109," "§120," at iba pa ang sinipi mula doon, sinisipi mo ito gamit ang lumang numero, samantalang ang katumbas nito sa kasalukuyang batas ay §143, §154, at iba pa. Tuwing sisipiin ang §109 pataas mula sa orihinal na teksto noong 1998, laging kumpirmahin na "binago ang numero patungong §143 pataas ayon sa RA 10654 §20."

Pinagmulan: cross-checked sa buong teksto ng RA 10654, Seksyon 1–24, gaya ng nakalathala sa lawphil.net (nagtatapos sa: "Lapsed into law on FEB 27 2015 Without the signature of the President, In accordance with Article VI, Section 27 (1) of the Constitution."). 注 Walang Republic Act na nagsususog sa RA 10654 mismo ang nakumpirma hanggang Agosto 26, 2026 (wala itong lumitaw sa 2023–2026 na listahan ng RA ng LawPhil, at ang record ng ECOLEX para sa RA 8550 ay RA 10654 lamang ang nakalista bilang amending law. 注Hindi ganap na nasuri ang mga listahan taon-taon para sa 2015–2022, kaya mahina pa rin itong ebidensya para sa "walang amendment.") Bukod pa rito, nasira na ang bisa ng mga probisyong ito dahil sa mga desisyon ng korte sa ibaba.

Ano ang idinala ng RA 10654

  Malinaw na idinepine ang IUU fishing bilang malinaw na ilegal na gawain
  Malakas na itinaas ang multa sa ₱1 milyon–₱45 milyon (commercial fishing)
  Nagpakilala ng vessel monitoring system (VMS/VMM)
  Isang sistema ng traceability at catch certification
  Citizen suit, at pagbabawal sa mga harassment suit laban sa mga enforcement officer
  Nililimitahan ang lower courts sa paglabas ng injunction
  Nagpakilala ng ecosystem-based management (EAFM) at ng precautionary principle

注 Dalawang desisyon ng Korte Suprema ang nanginginig sa pundasyon ng sistema

(1) Ang kaso ng Mercidar (Mercidar Fishing Corporation) — pagbubukas sa 15km na zone sa baybayin

Ang nakataya: kung maaaring mag-operate ang mga commercial fishing vessel sa loob ng 15km mula sa dalampasigan, at kung may awtoridad ba ang local government units (LGU) sa coastal waters. Ang posisyon ng mga korte ay nasa pambansang gobyerno ang hurisdiksyon. 注 Ipinahayag din ng industriya ng tuna ang alalahanin na maaari nitong maiwala ang internasyonal na sustainability certification.

(2) Ang kaso ng FAO 266 — idineklarang labag sa saligang batas ang vessel monitoring (2026)

Orihinal na ginawa ang FAO 266 bilang tugon sa yellow card ng EU. Ang pagpapawalang-bisa nito ay nagdulot ng alalahanin na maaaring maapektuhan ang basehan ng mga eksport patungong EU.

7. Ang "Yellow Card" ng EU para sa IUU Fishing — Talaan ng mga Pangyayari

Mula 2018–2021, umabot sa average na ₱12–13 bilyon bawat taon ang eksport ng seafood ng Pilipinas patungong EU.

注 Hindi tapos ang kwento sa "naalis na ang yellow card." Nagbababala ang mga eksperto, lokal man o internasyonal, na ang pagsuspindi sa VMM (vessel monitoring), pagbubukas ng 15km na coastal zone, at mahinang enforcement ay maaaring maging basehan para sa muling pagsusuri.

8. Overfishing at Climate Change — ang Ulat ng Oceana (Pebrero 2026)

Isang ulat na kinomisyon ng environmental NGO na Oceana Philippines mula sa mga mananaliksik ng University of the Philippines Visayas, na pinamagatang "The Philippine Fisheries Assessment: A Glimpse of RA 10654's 10-Year Implementation" (inilabas Pebrero 2026 sa UP Diliman).

Mukhang flat lang ang kabuuang produksyon (mga 4 milyong tonelada) dahil itinatago lang ito ng aquaculture kahit bumababa ang wild catch. Mali ang basahin ito bilang "hindi bumababa ang stock ng isda ng Pilipinas."

Presyon mula sa klima at kapaligiran

• Ang record-high na temperatura ng ibabaw ng dagat mula 2023 ay nagdulot ng pinakamasamang global coral bleaching event na naitala, at patuloy pa rin ito (NOAA Coral Reef Watch; higit 80% ng mga reef sa mundo ang apektado). Hindi rin exempted ang Pilipinas.
• Ang saklaw ng mangrove ay bumaba mula sa humigit-kumulang 450,000 ha noong 1920 patungong mga 227,808 ha ayon sa satellite noong 2019 (isang tantiya ng gobyerno/Forest Management Bureau ang nagsasabi naman ng 311,400 ha). 注 (2026-08-25 cross-check) Ang panimulang numero na "mga 450,000 ha noong maagang bahagi ng ika-20 siglo" ay tinasa ng sektoral na sanggunian na "Forestry and Forests," §7-1, bilang hindi makumpirma sa primary sources. Hindi ito dapat isulat bilang tapos nang usapin, at dapat laging kilalanin ang pinagmulan nito. Ang nakumpirma ng parehong sanggunian mula sa primary sources ay ang pagbaba ng mangrove sa Manila Bay mula higit 74,000 ha noong maagang bahagi ng 1900s patungong 1,350 ha noong 2015 (mga 98% na pagbaba) (Mongabay, Oktubre 8, 2025), na pinangunahan ng conversion patungong fishpond. Mula sa panig ng pangisdaan, dapat tandaan na isa sa pangunahing sanhi ng pagkawala ng mangrove ay ang pagpapatayo ng fishpond.
• Naiulat na nawala ang 30–50% ng saklaw ng seagrass bed sa nakalipas na 50 taon, at ipinapahiwatig ng ilang pag-aaral na nawala ang higit sa isang-katlo ng saklaw ng coral reef sa loob lamang ng isang dekada.
• Direktang sinisira ng tumitinding bagyo at pagtaas ng antas ng dagat ang mga bangka, kagamitang pangisda, aquaculture cage, at dike ng fishpond.

Mga saradong panahon ng pangingisda

Mga 15% ng kabuuang huli ang sardinas, kaya isa ito sa pinaka-abot-kayang mapagkukunan ng animal protein. 注 Sa Zamboanga Peninsula, pinataas ng closed season ang huli ng maliliit na mangingisda, samantalang patuloy namang bumababa ang huli sa Visayan Sea — hindi pantay ang epekto.

Magkasabay ang saradong panahon at mga import

Para punan ang kakulangan sa suplay tuwing closed season, naglalabas ang Department of Agriculture ng Certificates of Necessity to Import (CNI) para sa maliliit na pelagic species (galunggong, mackerel scad, mackerel, frigate tuna, moonfish, at iba pa).

• 2025: Pinapayagan ng Memorandum Order No. 47-2025 na mag-import ng 50,000 tonelada ng frozen na maliliit na pelagic, limitado sa Oktubre–Disyembre.
• 2024: Pinapayagan ang 30,000 tonelada (para sa closed season na Oktubre 1–Disyembre 31).
• Ang skipjack ang pinakamalaking item sa import ng pangisdaan ng Pilipinas, sa 31% (USDA, 2025) — hilaw na materyales para sa de-lata.

注 Kumontra ang grupo ng mangingisdang Pamalakaya, na nangangatwiran na "ang kakulangan ay dulot mismo ng closed season — ang solusyon ay baguhin ang closure, hindi mag-import," kaya nagiging paulit-ulit na political flashpoint ang mga import tuwing taon.

9. Ang South China Sea (West Philippine Sea) at ang mga Fishing Ground

• Nagsimulang mag-radyo ang mga barkong Tsino sa mga bangkang Pilipino para umalis, gamit bilang dahilan ang "environmental protection zone."
• Sinabi ng mga mangingisda mula Masinloc, Zambales, na tinamaan sila ng water cannon at pinutol ang lubid ng angkla, at nagsabing masyado nang mapanganib mangisda sa shoal, kaya mas malapit na sila sa dalampasigan ngayon nangingisda.
• Nagpakilala ang gobyerno ng suportang programa na naghahatid ng gasolina at yelo sa dagat at bumibili ng huli sa mismong lugar, para makapagpatuloy ang mangingisda nang hindi na kailangang bumalik sa daungan.
• Inilalarawan ng mga eksperto sa seguridad ang pagtatatag ng reserve bilang "lawfare" — pagsubok na gamitin ang domestic na batas para bigyan ng lehitimidad ang mga claim sa dagat na kontra sa internasyonal na batas.

Ang usapin ng fishing ground ay tungkol sa "pagkain" at "trabaho," hindi lang "seguridad." Para sa mga mangingisda sa kanlurang baybayin ng Luzon, ang pagkawala ng Scarborough Shoal ay direktang pagkawala ng kabuhayan.

10. Kasalukuyang Polisiya at Suporta (2025–2026)

11. 注 Madaling Magkamali

  HINDI "menor" ang seaweed ── ito ang pinakamalaking item, sumasakop sa isang-katlo ng produksyon ng pangisdaan
  HINDI "wild fish" ang bangus ── halos 100% itong itinatanim, at ang suplay ng fry ay umaasa sa import
  HINDI lang "sashimi" ang tuna ── ang pinakamalaking kikitain sa eksport ay de-latang tuna na ibinebenta sa EU
  HINDI "nakaraan na lang" ang yellow card ng EU ── maaari itong muling maalab dahil sa desisyon ng Korte Suprema noong 2026
  HINDI flat ang kabuuang produksyon ── itinatago lang ito ng aquaculture kahit bumababa ang wild catch
  HINDI lang "diplomatic issue" ang South China Sea ── usapin ito ng araw-araw na kita ng mga mangingisda
  HINDI "lahat nasa GenSan" ang mga cannery ── 6 ang nasa GenSan, at 2 ang nasa Zamboanga

Buong Japanese version: Bisitahin ang / para sa kumpletong Japanese-language na sanggunian (分野「経済（農業・水産）」「水産業」).