Ang Industriya ng Casino at Integrated Resort sa Pilipinas, at ang POGO — PAGCOR bilang Regulator at Operator, Entertainment City, at ang Kabuuang Pagbabawal noong 2024

Petsa: 2026-08-30 · Na-update 2026-08-30 · Seksyon: Ekonomiya, Industriya at Negosyo · Japanese version

0. Buod ng Artikulong Ito

Ang kabuuang pagbabawal sa POGO (Philippine Offshore Gaming Operators), na inanunsyo ni Pangulong Marcos sa kanyang State of the Nation Address (SONA) noong Hulyo 22, 2024, ang pinakamalaking pagbabago sa patakarang pang-ekonomiya ng Pilipinas noong 2024 sa usapin ng epekto. Isa itong desisyon na kusang isuko ang humigit-kumulang ₱23 bilyon kada taon na kita ng gobyerno at humigit-kumulang 63,000 trabaho (ayon kay PAGCOR Chairman Alejandro Tengco, as of Hulyo 2024), at umabot ang epekto nito sa merkado ng opisina at pabahay, seguridad, at relasyon sa China.

Samantala, iba ang landas ng domestic na industriya ng casino. Lumago ang industrywide GGR (Gross Gaming Revenue) tungong ₱396,138,802,763.57 noong 2025 (ayon sa "2025 Philippine Gaming Industry Data" ng PAGCOR), pero matinding bumagal simula 2026.

1. PAGCOR — Parehong Regulator at Operator

1-1. Legal na Batayan (Kinumpirma sa Orihinal na Teksto ng Batas)

Pinahaba ng RA 9487 Sec. 1 ang franchise, simula Hulyo 11, 2008, sa "another period of twenty-five (25) years, renewable for another twenty-five (25) years." Kaya ang kasalukuyang franchise ay hanggang Hulyo 2033, at puwedeng pahabain hanggang 2058 kung ire-renew. Nililimitahan din ng parehong seksyon ang paglalagay ng slot machine at katulad na kagamitan sa mga hotel at resort na may hindi bababa sa 3-star na akreditasyon mula sa DOT.

Binago ng RA 9487 Sec. 2 ang PD 1869 Sec. 3(h) para payagan ang PAGCOR na pumasok sa "contracts of every kind" — investment contract, joint venture, management contract. Ito ang probisyong nagpapahintulot sa modelong lisensyadong IR (Integrated Resort).

Itinatakda ng PD 1869 Sec. 13(2)(a) ang "a Franchise Tax of five (5%) percent of the gross revenue or earnings" "in lieu of all kinds of taxes, levies, fees or assessments." Itinatadhana ng Sec. 12 na matapos ibawas ang franchise tax, kukunin ng gobyerno ang 50% ng gross revenue (60% kung mas mababa sa ₱150 milyon ang gross revenue).

注 Isang karaniwang pagkakamali ay ang paghalo sa "50% na remittance ng PAGCOR sa National Treasury" bilang corporate income tax. Sa katunayan, ito ay hiwalay na "government share," hiwalay sa 5% na franchise tax, na nakabase sa PD 1869 Sec. 12.

1-2. Estrukturang Problema ng Dobleng Papel

Sabay-sabay na sinusuot ng PAGCOR ang tatlong papel.

1. Regulator — nagbibigay ng lisensya at nangangasiwa sa lahat ng casino, electronic games, at bingo (PD 1869 Sec. 9)
2. Operator — direktang pinapatakbo ang sarili nitong brand na "Casino Filipino" sa higit 40 lokasyon sa buong bansa
3. Ahensyang pananalapi — inilalaan ang kita sa National Treasury, sports, kalusugan, at iba pa

Matagal nang pinuna dahil nasa posisyon itong sinusuri at pinaparusahan ang sarili nitong kakumpitensya. Ang konseptong nilalayong lutasin ito ay ang "decoupling" — ang privatization ng Casino Filipino.

1-3. Progreso sa Privatization (Decoupling) — 2025–2026

Sinabi ni Chairman Tengco noong Hulyo 2026, "The Office of the President will study that so it will be at end of this year. It will be done through an Executive Order" (IAG, 2026-07-19).

注 Tantiya lamang ang "puwedeng ibenta ng ₱50 bilyon", hindi tiyak na napagkasunduang valuation. May mga ulat din na nag-aatubili ang mga posibleng bumibili dahil sa kondisyong panatilihin ang mga umiiral na empleyado (Manila Bulletin, 2026-07-27). Inaasahang sa pamamagitan ng executive order magpapatuloy ang privatization, na walang binabalak na bagong batas bilang kondisyon.

1-4. Kontribusyon sa Kita ng Gobyerno (numero ayon sa orihinal na talahanayan)

Bumagsak ang net income ng PAGCOR sa H1 2026 tungong ₱1.58B (-85.29%). Ang net operating income ay ₱31.75B (-35.05%), pero ang pagtaas ng statutory remittance sa Philippine Sports Commission (PSC) ang dumurog sa net income (PAGCOR, 2026-07-30).

Para sa buong-taon na 2026, sinabi ni Chairman Tengco na inaasahan niya ang kitang ₱86.9 bilyon (-18% year-on-year) (IAG, 2026-08-25).

1-5. Tatlong Balakid noong 2026

1. Ang paghihiwalay ng BSP (sentral na bangko) sa e-wallet mula sa online gaming — Sinabi ni Chairman Tengco, "After that was implemented, we experienced a downtrend of around 40% in gaming activities" (IAG, 2026-08-25). Noong Enero 2026, naghahanda ang PAGCOR na magsumite ng position paper sa BSP para hilingin ang pagbabalik (IAG, 2026-01-21).
2. Utang na ₱37 bilyon sa PSC — Kinumpirma ng huling desisyon ng Korte Suprema ang obligasyon ng PAGCOR na magbigay ng 5% ng kabuuang kita mula 1993 sa PSC. Binabayaran ito nang installment sa loob ng hanggang 10 taon, humigit-kumulang ₱300 milyon kada buwan (IAG, 2026-08-25 / Focus Gaming News, 2026-01-15). Ang batayan ay ang RA 6847 (Philippine Sports Commission Act). Inutusan din ang PCSO (Philippine Charity Sweepstakes Office) na magbigay ng 30% ng net proceeds mula sa anim na lottery draw mula 2006.
3. Mas mahigpit na regulasyon sa advertising — Noong Hulyo 2025, inutusan ng PAGCOR ang pagtanggal ng mga outdoor gambling ad; noong Hunyo 9, 2026, inutusan nito na palitan ang mga umiiral na responsible-gaming ad ng abiso para sa National Problem Gambling Helpline (NPGH, inilunsad Mayo 26, 2026) (saklaw: billboard, wallscape, at digital display; deadline Hulyo 15, 2026, pero puwede pang ipakita hanggang Setyembre 15 ng parehong taon) (PAGCOR, 2026-06-17).

2. Ang Aktwal na Numero ng GGR — Mula sa Orihinal na Talahanayan ng PAGCOR

2-1. Trend ng Kabuuan

注 Tandaan na naghahalo ang lumang at bagong numero. Noong Pebrero 2025, iniulat ng GMA Network at iba pa na "₱410.5B ang kita sa gaming noong 2024," pero ang huling kinumpirmang orihinal na talahanayan ng PAGCOR ay nagsasaad ng ₱372.33B. Ang +6.39% ng 2025 ay kinokompyut din base sa ₱372.33B (372.33 × 1.0639 ≈ 396.1), kaya hindi tama ang paghahambing base sa ₱410.5B. Kung may Japanese-language na artikulong nagsasabing "₱410 bilyon noong 2024," dapat itong tsekin.

2-2. Ayon sa Segment (Orihinal na talahanayan ng PAGCOR, sa piso)

May nagaganap na estrukturang pagbabago. Mula 2024 tungong 2025, bumaba ang brick-and-mortar na casino (bumaba ng 9.4% ang EC/NCR), habang umangat nang +36.5% ang eGames (online), umabot sa ₱185.2 bilyon nang mag-isa. Humigit-kumulang 47% ng GGR ng industriya noong 2025 ay eGames. Sinabi ni Chairman Tengco na ang eGames ay bumuo ng 56% ng sariling kita ng PAGCOR noong 2025 (₱53.3 bilyon) (IAG, 2026-02-26).

Ang kuwarter-kwarter na trend ng 2025 ay Q1 ₱104.12B → Q2 ₱110.63B → Q3 ₱94.52B → Q4 ₱86.87B, isang paghina sa ikalawang kalahati, kaya nagsimula na ang pagbagsak noong 2026 sa ikalawang kalahati ng 2025.

Ang breakdown ng Q2 2026 ay lisensyadong casino ₱45.37B (51.49%), electronic games ₱39.85B (45.21%), Casino Filipino ₱2.90B (3.30%). Ipinaliwanag ni Chairman Tengco na "ipinit ng inflation at heopolitikal na krisis sa Middle East ang discretionary spending" (pahayag ng PAGCOR).

3. Entertainment City (Manila Bay Area)

Humigit-kumulang 100-ha na gaming enclave sa tabing-dagat na pinaunlad ng PAGCOR. 注 Tungkol sa kabuuang laki ng lupa at kabuuang investment, walang naabot na primary source, kaya sa seksyong ito, resulta lang ng mga indibidwal na operator ang tatalakayin.

3-1. Ang Big Four na IR Ngayon

Bagong bukas: Malapit nang bumukas ang Westside Resort sa loob ng Entertainment City (80% pag-aari ng AGI, pinaunlad ng Suntrust Home Developers). Nakakuha ang IDX Games ng kontrata para maglaan ng sistema para sa 250 mesa (IAG, 2026-04-22). Noong Hunyo 2024, binanggit mismo ni Pangulong Marcos ang epekto ng Westside City sa turismo.

3-2. Okada Manila — Buong Timeline ng Alitan sa Pamamahala

Ang pinaka-madalas mali sa mga sanggunian sa wikang Japanese, kaya narito lamang ang mga kumpirmadong katotohanan, ayon sa kronolohiya.

注 Ang pagkaunawa noong 2022 na "kinilala ng Korte Suprema ang kontrol ni Okada" ay binaligtad kalaunan. Ang SQAO ay pansamantalang restoration order lamang; ang desisyon sa merito ng kaso ay pabor sa kabilang panig. 注 Gayundin, 注 hindi naabot ang primary source — hindi naabot ng artikulong ito ang G.R. number o buong teksto ng resolusyong ito ng Korte Suprema, kaya ang nasa itaas ay batay sa balita (Inside Asian Gaming) na kaugnay ng timely disclosure ng Universal Entertainment.

4. Integrated Resort sa Clark at Cebu

注 Ang orihinal na talahanayan ng PAGCOR ay hinahati ang bansa sa apat na rehiyon — "Entertainment City/NCR," "Clark," "Greenfield," at "Fiesta" — at hindi hiwalay na line item ang Cebu. Sa tuwing may lumalabas na numero para sa "laki ng merkado ng casino sa Cebu," dapat palaging tsekin ang pinagmulan nito.

5. POGO — Mula sa Pagkakatatag Hanggang sa Kabuuang Pagbabawal

5-1. Simula (Mula 2016)

Noong 2016, sa ilalim ng administrasyong Duterte, naglunsad ang PAGCOR ng sistema ng lisensya para sa offshore (nakaharap sa dayuhang kliyente) na online gambling. Ang setup ay may base sa Pilipinas ang mga operator habang ipinagbabawal ang pagtanggap ng bet mula sa mga kliyenteng nasa loob ng Pilipinas, at ang mga manlalaro mula mainland China ang pangunahing kliyentela. 注 Hindi naabot ang primary source — hindi natagpuan ang orihinal na regulasyon ng PAGCOR na nagtatag ng sistema (petsa ng pagbigay at numero ng regulasyon). Ang sumusunod ay galing lamang sa mga katotohanang kinumpirma mula sa batas sa buwis at mga annual report.

Ipinapakita ng RA 11590 (inaprubahan Setyembre 22, 2021, batas sa buwis ng POGO; opisyal na pamagat "AN ACT TAXING PHILIPPINE OFFSHORE GAMING OPERATIONS…") ang balangkas ng sistema sa pamamagitan ng teksto nito. (Idinagdag ang petsa ng pag-apruba sa pagsusuring 2026-08-26; pinagmulan: ang linyang "Approved" sa dulo ng orihinal na teksto ng RA 11590 sa LawPhil.)

Kalauna'y inalis (repealed) ang RA 11590 na ito ng RA 12312 (2025).

5-2. Laki sa Panahon ng Peak (Kinumpirmang Numero)

注 Kumakalat sa mga Japanese-language na sanggunian ang mga numerong tulad ng "298 operator sa peak," "300,000 manggagawang Tsino sa peak," o "higit 1 milyong sqm ng office space," pero wala sa mga ito ang naabot sa primary source. Ang pinakamataas na numerong opisyal na kinilala ng PAGCOR ay ang nasa itaas. Noong 2023, lumipat ang terminolohiya mula "POGO" tungong "IGL (Internet Gaming Licensee)" (para pagaanin ang negatibong konotasyon), kaya kailangang mag-ingat sa pagitan ng petsa ng paglipat kapag ikinukumpara ang istatistika.

5-3. Ang Landas Papunta sa Pagbabawal

注 Tandaan ang agwat sa pagitan ng "petsa ng pagpirma" at "petsa ng paglalathala." Ang petsa ng pag-apruba ng RA 12312 ay Oktubre 23, 2025 (orihinal na teksto sa LawPhil), pero may petsang Oktubre 29–30 ang mga balita. Ang artikulong Japanese-language na nagsasabing "naisabatas noong Oktubre 29" ay tumutukoy sa petsa ng paglalathala.

5-4. Ang Nilalaman ng RA 12312 (Anti-POGO Act of 2025)

Narito ang estruktura ng batas na kinumpirma mula sa orihinal na teksto sa LawPhil.

Napakahalaga ng estrukturang ito. Ang EO 74 ay isang executive order lamang, kaya puwede itong baligtarin ng susunod na administrasyon, pero ang RA 12312 ay batas, kaya kailangan ng pagbabago o pag-alis mula sa Kongreso para mabuhay muli ang POGO. Sa sabay-sabay na pag-alis sa RA 11590, nawala ang mismong sisidlan para sa pagbubuwis. Sa madaling salita, sarado na sa ilalim ng batas ang opsyong "i-regulate at buwisan ito."

5-5. Buong Timeline ng Kaso ni Alice Guo

注 May kumakalat na maling impormasyon tungkol sa oras ng raid. Naganap ang raid sa Bamban, Tarlac noong Marso 13, 2024, hindi noong Mayo. Ang Mayo–Hunyo ay ang panahon kung kailan sumabog ang testimonya ni Guo sa Senado at ang kontrobersya tungkol sa kanyang identidad, at madalas malito ito sa mismong raid.

注 Tungkol din sa laki ng lupa: iniuulat na ang pasilidad ng Zun Yuan ay "36 gusali sa humigit-kumulang 10 ha," habang ang nasamsam na lupa ay "7.9 ha." Ang buong site at ang nasamsam na parsela ay magkaibang konsepto at hindi dapat pagsamahin.

注Maraming ulat mula sa ibang bansa ang naglalagay sa raid sa "Hunyo 2024." (Halimbawa, tinutukoy ng mga English-language na artikulo ng CNN at Rappler ang "the June 2024 raid on a POGO hub in Guo's town.") Isa itong pagkalito sa hiwalay na raid sa Lucky South 99 sa Porac, Pampanga Province noong Hunyo 4–5 ng parehong taon. Marso 13, 2024 ang Zun Yuan/Bamban. Nagbago rin ang bilang ng naligtas depende sa pinagmulan at sa paglipas ng panahon: 875 ang Bamban (ang opisyal na bilang ng PAOCC/PNA), habang inulat ng Inquirer na "371 Pilipino + 497 dayuhan = 868," inulat ng SunStar na "malapit sa 900," at unang inulat ng Rappler na "408." Ang Porac ay hiwalay na kaso na may hiwalay na numero: 187 katao (158 dayuhan + 29 Pilipino) (idinagdag sa pagsusuring 2026-08-26).

注 Hindi pa naaabot ang primary source (natitira) — hindi naabot ang mismong desisyon ng Pasig RTC (numero ng kaso, buong teksto). Kinumpirma ng pagsusuring 2026-08-26, mula sa balita (Philstar, GMA, Daily Tribune, IAG, 2025-11-20 hanggang 21), na ang korte = Pasig RTC Branch 167 / huwes = Annielyn Medes-Cabelis / haba ng desisyon = 111 pahina. Batay pa rin sa balita ang mga numero.

6. Epekto sa Ekonomiya — Merkado ng Opisina at Pabahay

6-1. Merkado ng Opisina

Ang sektor ng IT-BPM (BPO) ang pumuno sa espasyong iniwan ng POGO. Sinabi ng Leechiu Property Consultants noong Abril 2025 na "pinapangunahan ng IT at outsourcing sector ang pagbawi ng merkado ng opisina sa kabila ng paglabas ng POGO," at noong Hulyo 2025 ay tinawag itong "pinakamalakas na pagsulong sa leasing mula nang mag-pandemya" (InsiderPH, 2025-04-17 / 2025-07-10).

注 Gayunpaman, nananatiling mataas ang vacancy rate na 19%, kaya hindi masasabing "ganap na na-absorb ng BPO" ang espasyo. 注 Hindi naabot ang primary source — hindi naabot ng artikulong ito ang orihinal na mga ulat ng real estate consultant tungkol sa sqm na sukatan ng office space na ibinalik ng POGO sa merkado. Hindi napatunayan ang mga kumakalat na numerong gaya ng "1 milyong sqm."

6-2. Merkado ng Kondominyum — Dito Mas Malalim ang Sugat

Ang malapit sa 60% na vacancy rate ng Bay Area ang pinaka-malinaw na nagpapakita sa gastos sa ekonomiya ng pagbabawal sa POGO. Ang Bay Area (baybayin ng Manila Bay / Pasay-Parañaque), na katabi ng Entertainment City, ay nakaranas ng construction boom dahil sa demand sa pabahay mula sa mga empleyado ng POGO. 注 Dapat ding tumpak na ipahayag na hindi direktang binanggit ng ulat ng Colliers sa Q1 2026 ang paglabas ng POGO bilang sanhi — kasama ang oversupply, mataas na interest rate, inflation, at heopolitikal na kawalang-katiyakan bilang mga salik.

6-3. Epekto sa Pagtingin ng Internasyunal na Komunidad

Noong Pebrero 21, 2025, inalis ng FATF (Financial Action Task Force) ang Pilipinas mula sa "increased monitoring" (grey list). Sinasabi ng sariling teksto ng FATF, "The Philippines has completed their Action Plan to resolve the identified strategic deficiencies within agreed timeframes and will no longer be subject to the FATF's increased monitoring process," na iniuugnay ang pag-alis sa matagumpay na on-site visit (FATF, Paris, Pebrero 21, 2025). Ang pagpapahusay sa anti-money-laundering measures sa sektor ng casino ay binanggit bilang isa sa mga salik sa pagtatasa (IAG, 2026-02-26).

7. Ang Katotohanan ng Mga Iligal na Operasyon na Nananatili Matapos ang Pagbabawal

Nawala na ang lahat ng lisensya, pero hindi nawala ang negosyo. As of Marso 2025, malinaw na sinabi ng PAGCOR na "nabawi na ang lahat ng lisensya, pero umiiral pa rin ang mga iligal na POGO" (PNA, 2025-03-04).

7-1. Patuloy na Raid (Kinumpirmang mga Kaso)

7-2. Ano ang Talagang Nangyayari

1. "Ebolusyon" at "paglipat sa ibang bansa" — Iniulat ng Manila Bulletin noong Hulyo 17, 2026, "Cyber scams evolve as syndicates outmaneuver Marcos POGO ban." Ang kaso ng human trafficking papuntang Cambodia noong Hunyo 2026 ay nagpapahiwatig na lumilipat na ang mga hub sa ibang bansa, at unti-unting nagiging bansang panustos ang Pilipinas (pinagmumulan ng mga biktima ng trafficking).
2. Pagliit at pagkalat — Nagbabala ang isang Senate committee report noong Pebrero 2025 tungkol sa "ebolusyon" ng POGO (PNA, 2025-02-04). Sinabi ng PAOCC na mula 2025, tatarget nito ang mga "small-scale" POGO (Philstar, 2024-12-31). Iniulat ng South China Morning Post noong Pebrero 2025 ang mga alalahanin na nagiging "cottage industry" ang mga scam operation.
3. Nagbabalatkayo bilang BPO — Na-raid noong Nobyembre 2024 sa Bataan Province ang "hub ng POGO na nagbabalatkayo bilang BPO" (Bilyonaryo, 2024-11-01). Nagbabala na si Senador Risa Hontiveros tungkol sa "rebranding" bago pa man magkabisa ang pagbabawal (GMA, 2024-09-02).
4. Nagtatago sa mga gusaling opisina sa gitnang lungsod — May mga kasong lumitaw ng mga hub na nagpapatakbo sa loob ng mga Grade-A na tore ng opisina, gaya ng RCBC Plaza sa Makati (Marso 2025).

Ang mga uri ng krimeng ito ay hindi lang simpleng iligal na sugal kundi isang pinaghalong human trafficking, iligal na pagkakakulong, tortyur, crypto scam (tinatawag na "pig-butchering"), at money laundering. Ang kaso ng Zun Yuan/Bamban ang klasikong halimbawa, at pinagsama ito ng desisyon bilang iisang buo (IAG, 2025-11-20).

8. Buod — Kalagayan as of Agosto 2026

Kung isasaad sa isang linya ang buod ng pagbabago sa patakaran noong 2024, ganito ito: "isang pusta na ipinagpalit ang ₱23 bilyon kada taon na kita sa buwis at 63,000 trabaho para subukang bilhin muli ang reputasyon ng bansa (paglabas sa FATF grey list) at ang kaligtasan nito." Naganap ang pag-alis sa FATF noong Pebrero 2025. Pero hindi nawala ang mga kriminal na network — nagbago lamang ng anyo — at nagpatuloy ang pinsala sa merkado ng real estate hanggang 2026. At kabalintunaan, ang pinakananakit sa PAGCOR noong 2026 ay hindi ang pagbabawal sa POGO kundi ang regulasyon ng sarili nitong sentral na bangko sa domestic na online gambling (eGames).

Pangunahing mga Pinagmulan

Primary sources - LawPhil Project: RA 9487 (inaprubahan 2007-06-20) / RA 11590 (inaprubahan 2021-09-22, kinumpirma ang petsa noong 2026-08-26) / RA 12312, "Anti-POGO Act of 2025" (inaprubahan 2025-10-23) / Executive Order No. 74, s.2024 (nilagdaan 2024-11-05) - Chan Robles Virtual Law Library: Presidential Decree No. 1869 (Sec. 9 / Sec. 12 / Sec. 13(2)(a)) - PAGCOR, "2024 Philippine Gaming Industry Data" / "2025 Philippine Gaming Industry Data" (https://www.pagcor.ph/regulatory/industry_statistic.php) - PAGCOR 2023 Annual Report (https://www.pagcor.ph/annual-reports/pagcor-annual-report-2023.pdf) - Opisyal na paglabas ng PAGCOR: resulta ng H1 2026 (2026-07-30) / istatistika ng industriya Q2 2026 / utos sa pagpapalit ng advertising (2026-06-17) / dividend ng 2025 na ₱5.67B (2026-07-10) - FATF, "Outcomes FATF Plenary, February 2025" (2025-02-21, Paris)

Secondary sources - Inside Asian Gaming (asgam.com): 2024-07-24 / 2024-12-18 / 2023-11-27 / 2025-11-20 / 2026-02-26 / 2026-07-19 / 2026-08-21 / 2026-08-25, at iba pa - Colliers Philippines: Property Market Report — Office Q2 2026 / Residential Q1 2026 - Inquirer.net, Philstar.com, Rappler, Manila Bulletin, GMA Network, Philippine News Agency, Focus Gaming News, Asia Gaming Brief, MindaNews, South China Morning Post, Al Jazeera (nakalagay sa teksto ang petsa ng bawat artikulo)

注 Mga bagay na malinaw na binansagan ng artikulong ito na "hindi naabot ang primary source": ①ang orihinal na regulasyon ng PAGCOR na nagtatag ng sistema ng POGO noong 2016; ②ang buong teksto at G.R. number ng resolusyon ng Korte Suprema sa kaso ng Okada Manila; ③ang teksto ng desisyon ng Pasig RTC sa kaso ni Alice Guo; ④sukat na numero ng office floor space na ibinalik ng POGO sa merkado; ⑤GGR ayon sa pasilidad para sa mga IR sa Cebu; ⑥ang orihinal na ulat ng UNODC tungkol sa mga scam hub sa Southeast Asia. Hindi dapat ituring na tiyak ang mga numero sa teksto tungkol sa mga puntong ito.

Buong Japanese version: Bisitahin ang / para sa kumpletong Japanese-language na sanggunian (分野「産業・経済」「フィリピンのカジノ・IR産業とPOGO」).